1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - gozda.ru o_O
Главная
Поиск по ключевым словам:
1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - страница №1/15

Г, нескл., н. 1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву «гэ». Вялікае Г. Напісаць г.

2. Звонкі, заднеязычны, фрыкатыўны зычны гук.



ГА ', нескл., м. Скарочанае абазначэнне слова гектар (ужываецца звычайна пры лічэбніках). 50 га. Пасеяць 40 га пшаніцы. Раўняйся па лініі ўдарпых брыгад! Хто спаборніцтвам там не ахоплены? Каб зацвілі сотні тысяч га Пад ільном ды пад каноплямі. Крапіва.

[З пачатковых літар слоў «гента» і «ар».]

ГА2, часціца. 1. Тое, што і А3 (у 1 знач.). «Юзік! паўтарыў ён мацней.Юзік!» «Га? Што?» Чорны. Рачкоўскі зусім неспадзявана для Карызны павесялеў: А праўда, Сымоне, слаўна жылося там, га? Зарэцкі.

2. Абл. Тое, што і А3 (у 2 знач.).— Тата, га, тата, а заўтра хто павядзе каня? запыталася яна. Гартны.

ГА3, выкл., часта з працяглым вымаўленнем (га-а-а!). 1. Выражае здзіўленне пры апазнанні каго-н., радасць сустрэчы з кім-н. — Га, Пятрусь, і ты тут? сустрэў Петруся Карусь Акалот. Колас.

2. Гучны выкрык, якім хочуць напалохаць каго-н. Схаваўшыся за куст, Грышка моўчкі наглядаў за сваім сябрам... Раптам вылецеў з-за куста і гукнуў на ўсю моц: Га-а! Колас.



ГААЛЯН, -у, м. Від сорга з высокім сцяблом і шырокім лісцем; кітайскае, маньчжурскае проса.

[Ад кіт. кааліянг — высокая трава.]



ГАБАÍСТ, -а, М -сце, м. Музыкант, які іграе на габоі.

ГАБАРДЗШ, -у, м. Шарсцяная тканіна для паліто і касцюмаў.

[Фр. ^аЬагáіпе.]



ГАБАРДЗÍНАВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да габардзіну. // Зроблены з габардзіну. Габардзінавы касцюм.

ГАБАРЫТ, -у, М -рыце, м. Гранічныя знешнія абрысы прадметаў (збудаванняў, машын, станкоў і пад.); аб'ём, велічыня чаго-н. Габарыт кантзйнера. Габарыты вагонаў. // Адлегласць ад рэйкавага шляху да лініі будынкаў, якая забяспечвае свабодны праход поезда.

[Фр, ^аЬагіі.]



ГАБАРЬТГНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да габарыту. Габарытныя вароты.

ГАБЕЛЁН, -а і -у, м. 1. -а. Насценны дыван ручной работы з вытканай на ім карцінай, узорам.

2. -у. Дэкаратыўная тканіна.

[Фр. §оЬе1іп.]

ГАБЕЛÉНАВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да габелена (у 1 знач.). Габеленавы дыван. ІІ Зроблены з габелену (у 2 знач,). Габеленавы настольнік.

ГÁБІТУС, -у, м. Спец. Знешні воблік чалавека, жывёльнага або расліннага арганізма. Атлетычны габітус. Змяненне габітусу. Габітус гібрыда.

[Ад лац. ЬаЬіíцз — выгляд, склад.]



ГАБЛЁВАНЫ гл. габляваны.

ГАБЛЁЎКА, -і, ДМ -лёўцы, ж. 1. Дзеянне паводле знач. дзеясл, габляваць; габляванне.

2. Апрацаваны гэблем, рубанкам матэрыял.



ГАБЛЮШКА, -і, ДМ -шцы; Р мн. -шак; ж. Разм. Стружка. Пашамацеўшы габлюшкамі, Рыбакоў выняў [са] скрынкі мяшэчак і развязаў яго.Гарбузікі. Налятай! Алёшка.

ГАБЛЯВАЛЬНЫ, -ая, -ае. Прызначаны для апрацоўкі чаго-н. габляваннем. Габлявальны інструмент.

ГАБЛЯВАННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, габляваць.

ГАБЛЯВАНЫ і ГАБЛЁВАНЫ, -ая, -ае. Апрацаваны гэблем, рубанкам; гладкі, струганы. Пад паветкай стаялі канапка, варштат, ляжалі акуратна складзеныя габляваныя дошкі. Шамякін.

ГАБЛЯВАЦЦА, юецца; незак. 1. Паддавацца апрацоўцы габляваннем. Сухія дошкі добра габлююцца.

2. Зал. да габляваць.



ГАБЛЯВАЦЬ, -люк», -люеш, -люе; заг. габлюй; незак., што і без дап. Зразаць тонкі слой з паверхні драўніны пры апрацоўцы яе гэблем, рубанкам. Габляваць дошкі. [Уладзімір Іванавіч] габляваў пад паветкай клёпкі. Шамякін. Петэр падышоў да варштата і пачаў габляваць так, што стружкі веерам разляталіся ўбакі. Броўка.

ТАБОЙ, -я, м. Духавы драўляны музычны інструмент, па вышыні гуку сярэдні паміж кларнетам і флейтай.

[Іт. оЬое.]



ГÁВАНСКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гавані, звязаны з ёй. Гаванскае аснашчэнне. Гаванскія рабочыя.

ГАВАНЬ, -і, ж. Прыроднае або штучна адгароджанае ад хваляў і ветру месца для бяс-

Гаваркі

8

Гавораны



печнай стаянкі суднаў; прыстань, порт, бухта. Натуральная гаеань. Гандлёвая гавань. о Хаваюцца ў гавань параходы, Ад буры не чакай дабра. Корбан.

ГАВАРКІ, -áя, -óе. Схільны да размоў, ахвочы пагаварыць; проціл, маўклівы. Вясёлы, гаваркі, востры на слова, .. [Аляксей Іванавіч] цэлымі днямі частаваў сваіх слухачоў., новымі цікавымі гісторыямі. Новікаў. [Яфрэйтар] быў жвавы, гаваркі, ветлівы, зусім не падобны да сваіх маўклівых і хмурых салдат. Мележ. // перан. Шумны, ажыўлены. Я палюбіў юначай душой гаваркія гарадскія вуліцы. Сабаленка.

ГАВАРЛІВАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гаварлівага. У празмернай гаварлівасці краўца ўвесь яго характар: яго мітуслівасць, дзівацтва, багацце фантазіі. Луфераў.

ТАВАРЛІВЫ, -ая, -ае. Тое, што і гаваркі. Шафёр выдаўся гаварлівы, ён нават пахваліўся, што завочна вучыцца ў інстытуце. Скрыпка. Народ сыходзіўся тлумнымі гаварлівымі купкамі. Зарэцкі.

ГАВАРОК, -ркý, м. 1. Ціхая гаворка. Нізалася мірная гамонка старых, гаспадароў, вясёлы гаварок моладзі. Мележ.

2. Тое, што і гаворка (у 6 знач.).— Так, браток дарагуша, сібірскім гаварком сказаў Апаньін. «Маладосць».



ГАВАРУН, -á, ле. Разм. Пра чалавека, які любіць пагаварыць. Вясёлы гаварун, жартаўнік, .. [Сяргей Круцель] быў першым майстрам на скокі і ўмеў спець, пабрын[ка]ць на гітары. Лынькоў. // Балбатун, пустаслоў. Ад вулічных гаваруноў адвярнуліся ўсе [калгаснікі]. Дуброўскі.

ГАВÁРУХА, -і, ДМ -рýсе, ж. Разм. Жан. да гаварун.

ГАВАРКІЛЬНЯ, -і, ж. Разм. неадабр. Пасяджэнне, зборышча, дзе замест спраў займаюцца пустымі размовамі. // Пустыя размовы. Займацца гаварыльняй.

ГАВАРБІЦЦА, брыцца; незак. 1. Выказвацца, расказвацца, паведамляцца. / тое, што далей гаварылася, ужо лёгка прасейвалася праз .. [Сашкаву] галаву. Чорны. // Вымаўляцца, выгаворвацца. Кожнае слова гаварылася шэптам. □ —Разумець трэба, для чаго якое слова гаворыцца... Лынькоў.

2. безас. Аб наяўнасці жадання, настрою гаварыць. [Астаповіч і Блецька] увайшлі, і Блецька моўчкі сеў. Нешта яму не гаварылася. Чорны.

3. Зал. да гаварыць (у 2 знач.). О Як гаворыцца (у знач. пабочн.) — як

прынята гавягшпь.



ГАВАРШНЬ. -папу. -вопыт, -вóрыць: незак. 1. Валодаць вуснап мовай. Дзіця пачало гаварыць рана. // Вымаўляць, выгаворваць гукі мовы, словы, фразы. Манера гаварыць. Гаварыць з акцэнтам. Нешта сціскала глотку і не давала гаварыць. Шамякін. // Валодаць якой-н. мовай. Гаварыць па-руску. Гаварыць па-нямецкц.

2. што і без дап. Выражаць вусна якія-н. думкі, паведамляць факты і інш. Гаварыць праўду. Гаварыць прамову, а Ад усяго сэрца і душы гавару табе шчырае слова, вялікі мой, гераічны і слаўны беларускі народзе. Купала. Гаворыць Сцёпка і на Алёнку не глядзіць, каб па вачах яго не пазнала, што ён трохі туману напускае. Колас. // Раіць, загадваць.

Аналіз бізнес-процесів: Cхема процесів >>
Хто є нашими покупцями? Якими є головні сподівання цих покупців? Якими є результати наших бізнес-процесів? Як наші споживачі можуть використати ці результати? Як впливає на результат невірна організація процесу? Запитання 1 і 3 допоможуть робочій групі визначити обсяг роботи щодо основних бізнес-процесів підприємства, не відволікаючись на другорядні процеси. Запитання 2, 4 і 5 взагалі не варто розглядати, не порадившись спочатку з тими, хто може дати єдину правильну і значущу відповідь – покупцями. Визначивши обсяг і очікувані результати процесу, робоча група приступає до відстеження процесу у зворотному напрямку (починаючи з покупців і кінцевих результатів), через різні операційні відділи до основних вхідних матеріалів. Таким чином, робоча група створює поетапну блок-схему, де показано усі види діяльності у процесі виробництва певного продукту чи послуги. Починати роботу над такою схемою варто з макрорівня: визначити бізнес-процеси високого рівня, перш ніж деталізувати кожну діяльність окремо. Не слід брати занадто багато процесів: одночасно розглядати доцільно 5-6, але не більше десяти процесів. Послідовно розглядаючи процес з дедалі більшою деталізацією, потрібно пам'ятати, що схема процесів не є точною наукою. В схемі лише зібрана логічна інформація про хід робіт і послідовність видів діяльності. Діяльність – це ряд пов'язаних між собою дій, що виконуються однією особою чи групою людей в даний час і в даному місці. Діяльність визначається не для аналізу найменших етапів виробничого циклу, як можуть подумати деякі інженери-виробничники, а для того, щоб зрозуміти, як виконуються найважливіші види діяльності в процесі існування бізнесу. Не можна забувати, що кожна схема бізнес-процесів обов'язково включає покупців, кінцевий продукт, сам процес і вхідні матеріали. Схема бізнес-процесів – це сполучені між собою прямокутники, кожним з яких позначається діяльність, рішення чи певний результат. Напрямок процесу показано стрілками на схемі. В блок-схемах існує низка стандартних символів, частина яких наведена в слайді. Втім, не будемо зупинятися на цьому, оскільки люди з аналітичними чи технічними навичками інстинктивно розуміють принципи складення таких схем. Справді, в більшості випадків можна виконати досить якісний аналіз без додаткових порад чи консультацій. Для цього потрібні лише здоровий глузд, знання підприємства, олівець і аркуш паперу. Члени робочої групи мають занотувати всі думки щодо покращення робочого процесу, які можуть виникнути в ході його початкового аналізу. Втім, ці ідеї не потрібно включати до існуючої схеми. Схема бізнес-процесів повинна просто відображати дійсність. Запитання супровід щодо вхідних ресурсів та розуміння суті процесу. Якими є вхідні ресурси?



- навучаць. Вучылася Наташа ўвесь час выдатна і выконвала ўсё, што гаварылі настаўнікі. Шамякін.— Не хадзі, табе гавару, не хадзі...шаптала .. [Вера] сухімі бяскроўнымі вуснамі. Лынькоў. // Расказваць, паведамляць пісьмова або ў друку (пра аўтара, гісторыю, летапісца і інш.). 3. Бядуля сваім творам гаварыў чытачу, што трэба ўмець пад прыемнай знешняй маскай пазнаваць драпежны твар ворага. Кудраўцаў. // Паведамляць, перадаваць якую-н. думку сваім зместам (пра кнігі, дакументы, надпісы і пад.). Абвестка на сцяне дома гаварыла, пра што будзе сход. Чорны. // перан. Выражаць сабой, паказваць на якія-н. думкі, пачуцці. Калі каханне гавораць вочы Тугой і шчасцем выразней слоў. Чарнушэвіч. Апошнім чытаў вершы сціплы на выгляд хлопец па прозвішчу Заранік. Прозвішча нічога не гаварыла слухачам. Хадкевіч. // Падказваць, прадказваць (пра адчуванні і пад.). А мыслі і сэрца гавораць Не вер яму [ваяку-прыблудзе], рыжаму, не! Колас.

  1. Весці гутарку, размаўляць з кім-н.— Вы мне, таварыш Кавалькевіч, толькі прыемнасць зробіце, калі са мною пра гаспадарку гаварыць будзеце. Бядуля. Да світання Мы з табою Гаварылі, Сэрца сэрцу Назаўсёды Падарылі... Дзеружынскі. // Абгаворваць каго-, што-н., абмяркоўваць што-н. [Жлукта:] Таварышы, я зусім не хачу, каб пра мяне гаварылі, што я блатмайстар_ які-небудзь. Крапіва. // неазначальна-асабовы (у 3 ас. мн.). Ходзяць чуткі, кажуць. Не воўк работа, як гавораць, І ў лес яна не пабяжыць. Колас.

  2. Выражаць сабой што-н., сведчыць аб чым-н., паказваць па што-н. Яны аж стракацелі ў вачах, гэтыя ўмоўпыя значкі, якія гаварылі аб партызанскіх атрадах, вазах. Лынькоў.

  3. перап. Праяўляцца ў чыіх-н. паводзінах, учынках, словах і пад. Гэта не я гавару гора маё гаворыць. З нар. [Наталля:] Я тут не вінавата. Гэта ваша маладосць гаворыць у вас. Крапіва.

О Гаварыць на карысць каго-чаго — служыць доказам, пацвярджэннем дадатных якасцей каго-, чаго-н. Гаварыць на розных мовах — не разумець адзін аднаго. Гаварыць у руку — трапляць у тон чыёй-н. размове, падтрымліваць чыю-н. думку, погляд. Да трох не гавары каму — пра зласлівага строгага чалавека, які не церпіць пярэчанняў. (Ды) што (і) гаварыць — доказаў не патрабуецца, і так зразумела. Кроў гаворыць гл. кроў. Што ні гавары — нягледзячы ні на што, у любым выпадку.

ГАВАРЭННЕ, -я, н. Дзеянне паводле дзеясл. гаварыць 1. 2 і 3 знач.).

ГАВЁННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гавець.

ГАВÉЦЬ, -ею, -éеш, -éе; незак. У веруючых — пасціць і хадзіць у царкву, рыхтуючыся да споведзі. [Ігнат] гавее, ён пасціцца, Лбом малаціць ля амбона, Бога і чарцей баіцца, Верыць розным забабонам. Валасевіч.

ГАВОРАНЫ, -ая, -ае. 1. Дзеепрым, зал. пр. ад гаварыць. Многа гаворана, ды мала сказана. З нар.

2. у знач. наз. гавбранае, -ага, н. Тое, што было выказана. сказана. Халімон ўспрымаў гаворанае, як заданне людзей, якім ён даўно падуладны. Галавач.



Гаворачы 9 Гадаванне

ГАВОРАЧЫ. 1. -ая, -ае. Дзеепрым, незал. цяпер, ад гаварыць.

2. -ая, -ае; у знач. прым. Які гаворыць. Гаворачая асоба.

3. Дзеепрысл, незак, ад гаварыць. ГАВОРКА, -і, ДЫ -рцы; Р мн. -рак; ж. 1.

Дзелавая або сардэчная размова; абмен думкамі. Гаворка за сталом не ладзілася, яв ні стараўся Раман Дзянісавіч ажывіць яе. Хадкевіч. Пісьменнік [Максім Багдановіч] быў бескампрамісны, калі гаворка ішла аб навуковым разуменні не толькі грамадскіх працаваў, але і з'яў прыроды. Майхровіч. // Словы, паведамленне, выказванне аднаго з субяседнікаў. Карней і не даслухаў яшчэ Юзікаеай гаворкі, а рынуўся адразу ў клуб. Баранавых.— А як авёс наш урадзіўся? Схадзіць бы ў Ліпава пабачыць! Ужо знаюць дзеці, Што то значыць Гаворка дзядзькава такая. Колас.



  1. Гукі размовы, якія даносяцца адкуль-н. З кухні чутна была ажыўленая гаворка. Хадкевіч. Ліпачка ўслухалася ў гаворку і пачула прыглушаны гарачы шэпт начнога госця. Сабаленка. // перан. Перарывісты гул, шум (пра шчабятапне птушак, журчанне вады і пад.). Колькі шуму ў нашым збожжы, Спеву і гаворкі. Колас. Пад бясконцую гаворку Песню рэек і калёс, Па раўніне, між узгоркаў Пралятае паравоз... Лойка.

  2. Чуткі, пагалоска, размова. Пайшла па людзях гаворка пра., бяду, якая называецца., страшным словам блакада. Брыль.

  3. Разнавіднасць мясцовага дыялекту, якая ахоплівае адносна невялікую тэрыторыю (вёску, раён). Чэрвеньская гаворка. Гаворкі Случчыны. Ц Сукупнасць мясцовых дыялектаў якой-н. мовы, якія маюць агульныя дыялектныя рысы. Паўднёва-заходнія гаворкі беларускай мовы.

  4. Мова як сродак зносін паміж людзьмі (звычайна пра вусную гутарковую мову). Турысты разумелі рускую гаворку.

  5. Асаблівасці мовы, манера гаварыць, вымаўляць асобныя словы, гукі. Пявучая гаворка. Крокі ў Сцяпана Захаравіча шырокія, цвёрдыя, гаворка разважлівая. Гурскі. Па.. гаворцы [Тоні] Заслонаў адразу пазнаў у ёй украінку. Шчарбатаў.

<> Не можа быць (і) гаворкі гл. магчы. Пустая гаворка — непатрэбная, бескарысная размова; балбатня.

ГАВОТ, -а, М -вóце, м. Старадаўні французскі танец, а таксама музыка да гэтага танца.

[Фр. %есчоíіе.]

Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации >>
Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации и Чешской Республики за 2006г. Чешская Республика является одним из торгово-экономических партнеров Чувашской Республики Российской Федерации. В мае 2005 года состоялся визит делегации Чувашской Республики во главе с Председателем Кабинета Министров Чувашской Республики С.А. Гапликовым в Чешскую Республику, в рамках которого была подписана Памятная записка о встрече представителей Кабинета Министров Чувашской Республики Российской Федерации и Министерства промышленности и торговли Чешской Республики от 18.05.2005 г. В 2006 году по данным Приволжского таможенного управления внешнеторговый оборот Чувашской Республики с Чешской Республикой увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,0 раза и составил 1240,8 тыс. долл. США (0,5% от общего внешнеторгового оборота Чувашской Республики). В том числе экспорт составил 880,9 тыс. долл. США (0,5% от общего объема экспорта), что в 2,8 раза больше, чем в 2005 году. Импорт увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,5 раза и составил 359,9 тыс. долл. США (0,4% от общего объема импорта). Внешнеторговый оборот между Чувашской Республикой Российской Федерации и Чешской Республикой за период 2002-2006 гг. тыс.долл. США Внешне- торговый оборот В % к пред. году Экспорт В % к пред. году Импорт В % к пред. году Сальдо 1 2 3 4 5 6 7 8 2002 252,9 81,8 147,8 76,5 105,1 90,5 42,7 2003 1056,2



ГАВЯДА, -ы, ДМ -дзе, ж., зб. Абл. Буйная рагатая жывёла; каровы. — Паглядзі адно, як цікава расцягнуўся цуг кароў. Вось колькі гавяды ў Сілцах! Гартны.

ГАВЯДЖЫ, -ая, -ае. Абл. Які мае адносіны да тавяды. Пахла сухою зямлёю і гавяджым гноем. Гартны.

ГАВЯДЗІНА, -ы, ж. Абл. Ялавічына. Даўно ўжо так не абедаў Пракоп, і лепшым доказам гэтага багатага абеду служылі засеўшыя ў зубах кавалачкі гавядзіны. Колас.

ГАГА, -і, ДМ гáзе, ж. Палярная нырцовая качка з каштоўным мяккім цёплым пухам.

ГÁГАННЕ, -я, к. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гагаць, а таксама гукі гэтага дзеяння. Гаганне гусей.

ГАГÁРА, -ы, ж. Вялікая паўночная вадаплаўная птушка з густым пер'ем.



ГАГАРКА, -і, ДМ -рцы; Р мн. -рак; ж. Паўночная марская птушка велічынёй з невялікую качку.

ГАГАРЬ'ШЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гагары, належыць ёй. Гагарынае гняздо. Гагарыны крык.

ГАГÁТ, -у, М -гáце, м. Адзін з відаў камепнага вугалю, які добра паліруецца і ідзе на выраб розных дробных упрыгожанняў (пацерак, муштукоў і інш.).

[Грэч. еаваíёз.]

ГАГАТАВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гагату. // Зроблены з гагату. Гагатавая брошка.

ГАГАТÁННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гагатаць, а таксама гукі гэтага дзеяння. Чулася гагатанне гусей.

ГАГАТАЦЬ, -гачý, -гóчаш, -гóча; незак. 1. Абзывацца крыкам, падобным на гукі «га-гага» (пра гусей). Назаўтра раніцай хлопчык прачнуўся ад шуму: на дварэ моцна гагаталі гусі, спалохана кудахталі куры. Ваданосаў.

2. Разм. Моцна, нястрымана смяяцца; рагатаць.^ Эй, вы, слухайце! крыкнуў Янка Тукала, зварачаючыся да сяброў і стараючыся іх перакрычаць. Што вы гагочаце? Колас.



ГАГАУЗ гл. гагаузы.

ГАГАУЗКА гл. гагаузы.



ГАГАУЗСКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гагаузаў, належыць ім. Гагаузская мова. Гагаузскія звычаі.

ГАГАУЗЫ, -аў; адз. гагаýз, -а, м.; гагаýзка, -і, ДМ -зцы; мн. гагаýзкі, -зак; ж. Народ, па культуры блізкі да балгар, які жыве ў Малдаўскай і Украінскай ССР, а таксама ў Балгарыі і Румыніі.

ГАГАЦЬ, -ае; незак. Крычаць, гагатаць (пра гусей). Нажыраваўшыся за дзень, .. [гусі] ціха, але вельмі задаволена гагалі. Сташэўскі.

ГАГÁЧЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гагі, належыць ёй. Гагачы пух. Гагачы крык.

ГАД, -а, М -дзе, м. 1. Змяя, гадзюка. [Бусел] ляціць з небасхілу, нішчыць гадаў гатовы... Дубоўка.

2. Разм. лаянк. Пра агіднага, шкоднага чалавека. Ота зірнуў на гаспадара, як на гадзюку, і спакойна сказаў: Гад! Гнілая калода! Бядуля. Вораг ёсць вораг: грабежнік і кат, Не вер яму, гаду. Колас.

О Гад печаны — тое, што і г а д (у 2 знач.).

ГАДАВАЛЫПК, -а, м. Месца для развядзення і вырошчвання раслін або жывёл. Нладовы гадавальнік. Бярэзінскі запаведнік з'яўляецца.. гадавальнікам для захавання і раэвядзення баброў. В. Вольскі.

ГАДАВАНЕЦ, -нца, м. Дзіця, юнак, увогуле чалавек у адносінах да свайго выхавацеля. Пажылы мастак-педагог прывіваў сваім гадавапцам любоў да партрэтнага жанру. Ліс. // Чалавек у адносінах да якой-н. арганізацыі, ідэі якой ён засвоіў. Гадаванец ленінскага камсамола. Ц Вырашчаная, выгадаваная расліна або жывёліна. Неўзабаве на дзялянцы Акуратна, рад у рад, Падрасталі гадаванцы. Кляўко.

ГАДАВАНКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. Жан. да гадаванец.

ГАДАВАННЕ, -я, н. Дзеянне паводле дзеясл, гадаваць (у 1, 2 знач.).

Гадавацца 10 Гадзіннік

ГАДАВАЦЦА, -дýíося, -дýешся, -дýецца; незак. 1. Праводзіць дзе-н., у якіх-н. умовах сваё дзяцінства, раннія гады; расці. Дзядзька Марцін ведаў лес добра, у лесе гадаваўся, жывёлу пасвіў, грыбы збіраў. Колас. // Жыць, вырастаць (пра свойскіх жывёл, птушак). На ферме гадуюцца сотні цялят.

2. Зал. да гадаваць.

О Як. гадуешся (цеся) — як справы, як жывецца.

ГАДАВАЦЬ, -дýю, -дýеш, -дýе; незак., каго-што. 1. Даглядаючы, выхоўваючы, забяспечваць рост, развіццё каго-н. Гадаваць дзяцей. Ц Разводзіць, вырошчваць (жывёлу, расліны). Гадаваць цяля. Гадаваць сад. // перан. Быць асновай развіцця, існавання чаго-н. Цвітуць палі ў адзенні новым, Гадуюць новыя сады. Колас. З сонцам гадуе зямля вінаграды. Купала.


  1. Адрошчваць (валасы, ногці і інш.). Гадаваць бараду.

  2. перан. Абдумваць у дэталях, выношваць (думку, план і пад.). У кожнага мара свая залатая, Якую мы песцім, гадуем і любім. Панчанка. [Кляновіч] кожны дзень гадаваў у душы нешта такое, што ў плыні афіцыяльнай работы лічыў самым галоўным. Пестрак.

ГАДАВІК, -á, м. Разм. Ва ўзросце аднаго года. Баран-гадавік.

ГАДАВША, -ы, ж. Дата, дзень, у які спаўняецца яшчэ адзін год з часу якой-н. падзеі. 60-я гадавіна Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі. На пятнаццатую гадавіну вызвалення Беларусі ад белапалякаў сюды, у калгас, прыехала на свята шмат дарагіх гасцей. Бядуля.

ГАДАВБІ, -áя, -óе. 1. Які мае адносіны да цэлага года, атрымліваецца ў канцы года, з'яўляецца вынікам за год. Гадавая справаздача. Гадавыя кругі на зрэзе дрэва. Закончыліся гадавыя залікі ў інстытуце. Лынькоў. // Разлічаны на год. Гадавы план.

2. Які бывае адзін раз у год. Гадавы кірмаш.

ГАДАЛЬНЫ, -ая, -ае. Які служыць длягадання; такі, па якім гадаюць. Гадальная кніга. Гадальныя карты.

ГАДАМІ, прысл. Доўгі час, на працягу некалькіх гадоў запар. Гадамі працаваць над творам.



ГАДАННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гадаць.

ГАДАСЦЬ, -і, ж. Разм. Рэч, прадмет і інш., якія выклікаюць непрыемнае, агіднае пачуццё. Не бяры гэту гадасць у рукі. // Нізкі, агідны ўчынак. Ад злосніка можна чакаць усякай гадасці.

ГАДАЎЁ, -я, н., зб. 1. Гадзюкі, гады (у 1 знач.). Балоты кішэлі гадаўём.

2. Разм. лаянк. Пра людзей, дзеянні і ўчынкі якіх выклікаюць агіду, асуджэнне. Знішчыць фашысцкае гадаўё.

ГАДАЎКА, -і, ДЫ -даўцы; Р мн. -давак; ж. Разм. лаянк. Пра жанчыну, ўчынкі якой выклікаюць агіду, асудяíэнне. [Лабыш:] О, пакуль мы думалі, гадалі, дык гэта гадаўка жывым багажом абзавесціся ўспела. Козел.

Беларускае літаратуразнаўства >>
Беларускае літаратуразнаўства Паважаныя калегі! Прапануем рэтраспектыўны спіс літаратуры па літаратуразнаўству, якая знаходзіцца ў фондзе ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмер-кавання аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. Літаратура перадаецца ў бібліятэкі Рэспублікі Беларусь на бязвыплатнай аснове ў парадку паступлення заказаў, з афармленнем актаў. Для атрымання выданняў неабходна накіраваць пісьмо з заказам на імя дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Матульскага Рамана Сцяпанавіча. Наш адрас : 220114, г. Мінск, прасп. Незалежнасці, 116, Нацыянальная бібліятэка Беларусі факс прыёмнай : (017) 2−66−37−06 Загадчык сектара ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркаван-ня аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Жукоўская Мар'яна Вітальеўна. Тэл. 293−25−83 jukovskaya@nlb.by Узор ЗАКАЗ на выданні з фонду ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркавання аддзела камплектаванння фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі па спісу «Беларускае літаратуразнаўства» ______________________________________________________. (назва ўстановы) Просім перадаць згодна нумароў пазіцый літаратуру ў колькасці _____ адз. Адказная асоба : _____________________________________________________________________________ Нумары пазіцый :______________________________________________________________. № п/п Аўтар, загаловак Месца выдання Год выдання Адамович, А. Ничего важнее : Соврем. пробл. воен. прозы Мінск 1987 Адамович, А. О современной военной прозе Москва 1981 Адамовіч, А. Маштабнасць прозы : урокі творчасці Кузьмы Чорнага. Мінск 1972

ГАДАЦЦА, -áецца; незак. Думацца, праяўляцца ў форме меркаванняў, здагадак. Такая сустрэча не гадалася.

ГАДАЦЬ, -áю, -áеш, -áе; незак. 1. Варажыць: прадказваць што-н. па якіх-н. прыме-

тах. На зімах гадаюць пра лета. На рамонках [Аксана] гадала: Ці кахае, ці не? Бачыла.

2. Выказваць здагадкі, меркаваць. Не сніў, не думаў, не гадаў, што так са мною стане. Пушча. Спыніўшыся на лузе, хлапчукі Услых гадаюць:Хто ідзе такі? Гаўрусёў.

ГАДЗІНА, -ы, ж. 1. Тое, што і гадзюка (у 1 знач.). Гадзіна раз са скуры лезе, а здраднік кожны дзень. З нар.

2. Разм. лаянк. Тое, што і гадзюка (у

2 знач.).— Гэта ён! пачуўся голас зверху.Гамрэкелі, сабака! Папаўся, злодзей, шакал, гадзіна! Самуйлёнак.

ГАДЗІНА, -ы, ж. 1. Адзінка вымярэння часу, якая раўняецца У24 сутак і складаецца з 60 мінут або 3600 секунд. Бачыў я нястомную і нялёгкую працу, якой напоўнены ўсе дваццаць чатыры гадзіны., дня [пагранічнікаў]. Брыль.


  1. Адзінка часу ў 60 мінут, якую адлічваюць ад поўдня ці ад сярэдзіны ночы. Гадзіна ночы. У райком Даніла прыйшоў прыблізна а палове другой гадзіны дня. Кавалёў. // Сігнал, якім перадаецца гэта мера часу. Куранты прабілі дванаццаць гадзін.

  2. Прамежак часу, які адводзіцца на урок, лекцыю і займае з перапынкам 60 мінут. Гадзіны паўтарэння вучэбнага матэрыялу. Ц толькі мн. (гадзіны, -дзíн). Педагагічныя заняткі, лекцыі (пра нагрузку выкладчыкаў). Мець гадзіны ў інстытуце. Вычытаць гадзіны.

  3. з азначэннем. Пэўны момант у жыцці чалавека; пара, час. Вольная гадзіна. У гадзіны заняткаў. Гуляй дзяціна: твая гадзіна!

3 нар. // толькі адз.; каго-чаго або чыя. Кніжн. Вызначаны, устаноўлены тэрмін. Прабіла гадзіна помсты. Адважна ідзіце ў бой. Танк.

О Гадзіны пік — час найвышэйшага напружання ў рабоце транспарту, электрастанцыі і пад. Каменданцкая гадзіна — забарона без спецыяльнага дазволу з'яўляцца на вуліцы паселенага пункта ў пэўны час пры аб'яўленні ваеннага або асаднага становішча. Мёртвая гадзіна — адпачынак пасля абеду ў лячэбных, дзіцячых установах і інш.



<> Апошняя (смяротная) гадзіна — смерць. Гадзіна ў гадзіну — дакладна, у вызначаны тэрмін. З гадзіны на гадзіну — вось-вось, у кожны момант. Не па днях, а па гадзінах — вельмі хутка (расці, развівацца і пад.). Цэлая (бітая) гадзіна — доўгі час, больш гадзіны. Чорная (ліхая) гадзіна — цяжкі час. Шэрая (шарая) гадзіна — змрок вечарам пасля захаду сонца.

ГАДЗІНАМІ, прысл. Доўгі час, на працягу некалькіх гадзін запар. Гадзінамі праседжеаць над кнігай.

ГАД31НКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. Разм. Памянш.-ласк. да гадзіна (у 1 знач.); тое, што і гадзіна (у 1, 4 знач.).— Ты ляж і гадзінку паспі, а мы паходзім, падумаем, ласкава сказаў Лясніцкі. Шамякін.

ГАДЗІННІК, -а, м. Прылада, пры дапамозе якой вызначаецца час у межах сутак. Насценны гадзіннік. Выраб гадзіннікаў.

О Вадзяны гадзіннік — гадзіннік у выглядзе мернага сасуда, з якога за нейкі час выцякае пэўны аб'ём вады. Пясочны гадзіннік — гадзіннік у выглядзе дзвюх мерных пíклянак, злучаных тонкай гарлавінай, праз якую перасыпаецца пясок на працягу пэўнага часу (скарыстоўваецца ў медыцыне пры вызна-

Гадзіннікавы

Н

Гаёк


чэнні незялікіх адзінак часу). Сонечны гадзіннік — гадзіннік, які складаецца з цыферóлата і вертыкальнага стрыжня, што кідае на цыферблат цень, паказваючы час.

ГАДЗІННІКАВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гадзінніка. Гадзіннікавы механізм. Гадзіннікавая стрэлка. Ц Звязаны з вытворчасці) і продажам гадзіннікаў. Гадзіннікавы завод.

ГАДЗІННЫ, -ая, -ае. 1. Які працягваецца гадзіну (у 1 знач.). Гадзінная лекцыя. // Атрыманы за гадзіну, разлічаны на кожную гадзіну. Гадзінная прадукцыя. Гадзінная норма.

2. Разм. Назначаны на гадзіну дня або гадзіну ночы. Адправіцца гадзінным рэйсам.

О Гадзінны пояс гл. пояс.

...ГАДЗІННЫ, -ая, -ае. Другая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае: разлічаны на столькі гадзін, колькі паказана ў першай частцы; назначаны на пэўную гадзіну дня або ночы. Сямігадзінны рабочы дзень. Пяцігадзінны кінасеанс.

ГАДЗШШЧЫК, -а, м. Майстар, які займаецца вырабам і рамонтам гадзіннікаў.

ГАДЗІЦЦА, -джуся, -дзішся, -дзіцца; незак. Разм. 1. Адчуваць агіду да каго-, чаго-н.; брыдзіцца. Тараска гадзіўся жаб. Юрэвіч.

2. Псавацца ад забруджвання. Адзенне гадзіцца.

ГАДЗІЦЦА', -джýся, -дзíшся, -дзíцца; незак. Разм. Быць прыгодным, падыходзячым для чаго-н., адпавядаць якім-н. патрабаванням.— Я вывучаў дакументы і думаў: вось гэта для маёй дысертацыі падыходзіць. І гэта гадзіцца. Арабей. // безас, (звычайна з адмоўем). Варта, трэба, к месцу. Сцёпка перамог сябе; не, спаць не гадзіцца! Колас.

О Гадзіцца ў бацькі (у маці, сыны і пад.) каму — адпавядаць па ўзросту чыйму-н. бацьку (маці, сыну і пад.). Куды гэта гадзіцца; нікуды не гадзіцца — вельмі дрэнна, дрэнны.



ГАДЗІЦЦА2, гаджýся, гóдзішся, гóдзіцца; незак. Разм. Канчаць спрэчку; згаджацца, пагаджацца. Рэдкія выпадкі лаянкі толькі на кароткі час раскідалі іх дружбу, і хлопцы скора зноў гадзіліся. Колас. Слугі князя з дарам князевым прыйшлі, 3 Вялем-волатам, з дружынаю гадзіцца. Танк.

ГАДЗІЦЬ, -джу, -дзіш, -дзіць; незак. Разм. 1. што і без дап. Забруджваць спаражненнямі. Галубы гадзяць падаконнік.

  1. што. Псаваць, брудзіць. Нельга гадзіць мэблю.

  2. Шкодзіць, рабіць подласці.

  3. Нудзіць, выклікаць пачуццё агіды. Усё нячыстае мяне гадзіць. / у безас. ужыв. Яго гадзіла.

ГАДЗІЦЬ, гаджý, гóдзіш, гóдзіць; заг. гадзí; незак. 1. Старацца задаволіць каго-н., робячы прыемнае, патрэбнае; дагаджаць. Госцю гадзі, ды і сябе глядзі. Прыказка.

  1. Садзейнічаць, спрыяць каму-, чаму-н. Ішлі дажджы. І гэта вельмі гадзіла на поле. Чорны.

  2. каго. Абл. Наймаць на працу на пэўны час. Стэпа засаб пяць год гадзіла яго пастухом у сваім мястэчку. Гартны.

О Гадзіць як благой (ліхой) скуде — вельмі дагаджаць каму-н.

ГАДЗЮКА, -і, ДМ -дзюцы; Р мн. -дзюк; ж. 1. Ядавітая змяя шэрага колеру з чорнай зіг-

загападобнай паласой уздоўж спіны. А гэтым часам пры сасонцы Гадзюка грэецца на сонцы,Блішчыць на ёй узор лускі. Крапіва. Вялікая светла-шэрая гадзюка з выразным чорным узорам на спіне гналася па сцежцы за травяной жабай. В. Вольскі.

Творчески- практическое: >>
Основные этапы реализации программы Ведущие направления деятельности участников Задачи этапов Средства и формы деятельности Результаты деятельности 1. Подготовительный Этот этап характеризуется тем, что подготовка к летнему оздоровительному сезону «СОКОЛЕ» начинается в январе- мае 2011 года. Этап включает в себя: разработку концепции, кадрового потенциала, программного обеспечения; подбор и конкурсный отбор педагогических кадров для работы в лагере; процедуру подготовки и обучения для работы в рамках программы вожатых, воспитателей, педагогов дополнительного образования; предпрограммная диагностика интересов и ожиданий детей и подростков. 2. Организационный Адаптация: демонстрация имеющегося опыта; согласование желаемого с реальными условиями; осуществление выбора; общение 1.Знакомство участников смены с детским лагерем «СОКОЛ». 2.Формирование творческих групп, органов самоуправления. 3.Создание условий для самоопределения участников смены в выбранном виде деятельности и дальнейшем развитии. 4.Выявление уровня притязаний, творческого и лидерского потенциала участников. 5.Знакомство с программой смены. 6.Планирование деятельности творческих групп, органов самоуправления. 7.Определение количества и направления конкурсов. 8.Предъявление требований к организации жизнедеятельности в условиях детского лагеря «СОКОЛ». КТД Игра- экскурсия «Здравствуй, «СОКОЛ»; Планирование работы малых групп; Презентация клубов (доп. образование) Открытие смены; Конкурс конкурсов -Положительное мотивирование включения отдыхающих в деятельность; -Организационная готовность к деятельности во всех структурах Лагеря «СОКОЛ» -Принятие программы смены; -Запись в клубы (доп. образование); -Актуализация возможностей каждого ребёнка в условиях лагеря; -Доброжелательный настрой всех участников смены друг на друга (на деятельность, на требования лагеря). 3. Основной

2. Разм. лаянк. Пра небяспечнага шкоднага чалавека. Людзі маўчалі: такі час, можа знайсціся гадзюка якая, і тады памінай, як чалавека звалі. Шчарбатаў.

<> Гадзюка падкалодная — тое, што і з м я я падкалодная (гл. змяя). Прыгрэць гадзюку на (сваіх) грудзях гл. прыгрэць.

ГАДЗЮЧЫ, -ая, -ае. Які належыць гадзюцы, уласцівы ёй. Гадзючая скура. Гадзючы нораў.

ГАДЗЯНЯ і ГАДЗЯНЁ, -няці; мн. -няты, -пят; н. Малая гадзюка. // Разм. Ужываецца як слова лаянкі ў дачыненні да дзіцяці, маладога чалавека. «От, гадзяня, няма на цябе калá!» думаў [Глушак] пра Дзятліка. Мележ.

ГАДКА. 1. Прысл, да гадкі.

2. безас, у знач. вык., каму. Блага, агідна, прыкра. Гадка з есці і шкада кінуць. Прымаўка.



ГАДКІ, -ая, -ае. Разм. 1. Вельмі непрыемны (з выгляду, на смак і пад.); прыкры, брыдкі. Гадкае стварэнне. Гадкі сон. Гадкае надвор'е.

2. Агідны, подлы, варты пагарды, гапьбаванпя. Гадкі чалавек. Гадкі ўчынак. Я, Цімох, не буду апраўдвацца: я ўзяўся за гадкую, паскудную справу, ІЦÍяне нанялі войт і яго сябры, каб я стаў фальшывым партызанам і даносіў ім на вас. Колас.



ГАДЛІВАСЦЬ, -і, ж. Пачуццё агіды, грэблівасці. Ганарлівыя, самазадаволеныя гітлераўцы выклікалі ў .. [Гудовіча] агіду, гадлівасць, неадступнае жаданне знішчаць іх, як смярдзючых смертаносных казявак. Пятніцкі.

ГАДЛІВЫ, -ая, -ае. Які не можа цярпець, не пераносіць гадкага; брыдлівы, гцэблівы. Гадлівы чалавек. Ц Поўны агіды, грэблівасці. \Гунава\ з гадлівай грымасай пацёр руку аб палу фрэнча. Пляма не сыходзіла. Самуйлёнак.

...ГАДОВЫ, -ая, -ае. Другая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае: роўны столькім гадам, колькі паказана ў першай частцы, напрыклад: аднагадовы, пяцігадовы, шматгадовы.

ГАДОК, -дкá, м. Памянш.-ласк. да год (у 1 знач.).

ГАДÓУЛЯ, -і, ж. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гадаваць.

ГАДУНÉЦ, -нцá; м. Разм. Тое, што і гада в а н е ц. На заработкі [Сымоніха] рэдка ходзіць: часу няма, трэба гадунца даглядаць. Бядуля.

ГАЁННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гаіць і стан паводле знач. дзеясл, таіцца.

ГАЕЧКА, -і, ДМ -чцы; Р мн. -чак; ж. Памянш.-ласк. да гайка; невялікая гайка.

ГÁЕЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гайкі, прызначаны для яе. Гаечная разьба. Гаечны ключ.

ГАЁК, гайкá, м. Памянш.-ласк. да гай; невялікі гай. Дрэвы і гайкі на далёкіх узгорках вабяць да сябе ў цянёк. Бядуля.

Газ

12

Газапранікальны


ГАЗ >, -у, м. 1. Фізічнае цела, асобныя часціны якога, слаба звязаныя паміж сабой, рухаюцца свабодна і раўнамерна запаўняюць усю прастору, у якой знаходзяцца. Прыродны газ. Атмасферныя газы. Ц Агульная назва гаручых газападобных ці парападобных рэчываў, якія скарыстоўваюцца для ацяплення, асвятлення і пад. Газ цудоўнае паліва. Ён з поспехам можа замяніць вугаль, дровы, нафту. «Беларусь». // Пра награвальныя і інш. прылады, якія скарыстоўваюць для свайго дзеяння такія рэчывы. Кватэра з газам.

2. толькі мн. азы, -аў). Газападобныя страўнікавыя выдзяленні.



д. звычайна мн. азы, -аў). Баявыя атрутныя газападобныя рэчывы. Вярнуўся Сцяпан з вайны, здаецца б, радасці колькі! Але вярнуўся чалавек хворым. Атруцілі яго газамі. Лынькоў.

О Балотны газ — бясколерны гаручы газ, які ўтвараецца ад гніення раслінных рэшткаý. Вуглякіслы газ — бясколерны газ, які ўтвараецца пры поўным згаранні вугляроду. Генератарны газ — газападобнае паліва, якое атрымліваецца з каменнага вугалю, торфу, коксу, дрэва ў спецыяльных печах — газагенератарах. Грымучы газ — выбуховая сумесь вадароду з кіслародам. Інертныя газы — газы, якія амаль не ўстунаюць у хімічныя рэакцыі з іншымі элемептамі. Коксавы газ — гаручы газ, які атрымліваецца пры каксаванні каменнага вугалю. Чадны газ — бясколерны ядавіты газ, прадукт няпоўнага акіслення вугляроду; вокіс вугляроду.

О Даць газу гл. даць. Збавіць газ гл. збавіць '. На поўным газе — на самай вялікай скорасці.

[Фр. §аг.]

ГАЗ2, -у, м. Лёгкая шаўковая празрыстая тканіна.

[Фр. §аге.]

ГАЗА, -ы, ж. Гаручая вадкасць, якая атрымліваецца пры перапрацоўцы нафты. Валіць у лямпу газы. Пах газы. Газа была не чыстая, святла давала мала, капцела многа. Новікаў.

ГÁЗА... Першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па значэнню словам газ1, газавы1, напрыклад: газаабмен, газаасвятленне, газаачышчалыíік.

ГАЗААБМЕН, -у, м. Працэс паглынання аднаго газу і выдзялення другога, які адбываецца ў жывых арганізмах. Газаабмен у органах дыхання.

ГАЗААДВОДНЫ, -ая, -ае. Прызначаны для адвядзення газу. Газаадводная трубка.

ГАЗАВÁТ, -у, М -вáце, м. Завешчаная каранам «свяшчэнная вайна», якую павінлы весці мусульмане супраць народаў іншай веры з мэтай пашырэння рэлігіі ісламу.

[Араб. дагáуаí.]

ГАЗАВÁЦЬ, -зýю, -зýеш, -зуе; незак. Разм. Уключаць матор аўтамашыны, самалёта. // Ехаць, ляцець на вялікай скорасці. Шафёр, малады хлапчына, відаць, прытрымліваючыся прынцыпу: няма чаго шкадаваць,газаваў на ўсю сілу. Ракітны.

ГАЗАВІК, -á, м. Разм. 1. Работнік газавай прамысловасць

2. Работнік па газіфікацыі і абслугоўванню газавых установак.

ГАЗАВЫ \ -ая, -ае. 1. Які мае адносіны да газу1 (у 1 знач.), звязаны з яго выкарыстаннем. Газавая прамысловасць. Ц Які дзейнічае пры дапамозе газу. Газавы рухавік. Газавая турб'іна. Газавая пліта.

2. Звязаны з прымяненнем газаў як сродку барацьбы. Газавая атака.

О Газавае рэзанне гл. рэзанне. Газавая гангрэна гл. гангрэна. Газавая зварка — тое, што і газазварка.

ГАЗАВЫ2, -ая, -ае. Які мае адносіны да газу2. // Зроблены з газу2. Газавая хустка.

ГÁЗАВЫ3, -ая, -ае. Які мае адносіны да газы. Газавая бочка. Ц Які дзейнічае пры дапамозе газы. Газавая лямпа. Газавы ліхтар.

ГАЗАГЕНЕРАТАР, -а, м. Апарат для атрьь мання газу з цвёрдага або вадкага паліва; печ асобай будовы для вырабу геператарнага газу. Ператварэнне арганічнай часткі торфу ў газ ажыццяўляецца ў асобых апаратах —■ газагенератарах. «Беларусь».

ГАЗАГЕНЕРАТАРНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да газагенератара. Газагенератарная ўстаноўка.

ГАЗАЗВÁРАЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да газазваркі, прызначаны для яе. Газазварачныя работы. Газазварачная майстэрня.

ГАЗАЗВАРКА, -і, ДМ -рцы, ж. Спосаб зваркі металаў плаўленнем пры дапамозе полымя газавай сумесі, якая выцякае са зварачнай гарэлкі.

ГАЗАЗВАРШЧЫК, -а, м. Рабочы, які займаецца газазваркай.

ГАЗАЛШ, -у, м. Вадкі прадукт перагонкі нафты, які скарыстоўваецца ў якасці паліва для рухавікоў ўнутранага згарання; недаачышчаны бензін.

ГАЗАЛІНАВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да газаліеу, звязаны з яго вытворчасцю і выкарыстанпем. Газалінавы пах. Газалінавы цэх. ІІ Які працуе на газаліне. Газалінавы рухавік.

ГАЗАМÉР, -а, м. Прыбор для вымярэння колькасці і расходу газу, які праходзіць цераз газаправодную трубу.

ГАЗАМЁТР, -а, ле. Прыбор для збірання, захоўвання і вымярэння аб'ёму газу' (у 1 знач.).

ГАЗАНЕПРАНІКÁЛЬНЫ, -ая, -ае. Які не прапускае праз сябе газу'.

ГАЗАНÓСНАСЦЬ, -і, ж.. Уласцівасць газаноснага. Газаноснасць пласта.

ГАЗАНОСНЫ, -ая, -ае. Які змяшчае ў сабе прыродны газ. Газаносны пласт.

ГАЗАНУЦЬ, -ну, -нéш, -не; -нём, -няцé; зак. Аднакр, да газаваць.

ГАЗАПАДОБНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць газападобнага. Газападобнасць рэчыва.

ГАЗАПАДбБНЫ, -ая, -ае. Які мае фізічныя ўласцівасці газу; падобны на газ. Газападобнае паліва.

ГАЗАПРАВОД, -а, М -дзе, м. Трубаправод для перадачы газу на адлегласць. Газаправод Дашава Мінск.

ГАЗАПРАВÓДНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да газаправода, прызначаны для яго. Газаправодныя трубы.

ГАЗАПРАНІКÁЛЬНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць газапранікальнага.

ГАЗАПРАНІКАЛЬНЫ, -ая, -ае. Які прапускае праз сябе газ '. Газапранікальны пласт.

Газаразмеркавалыíы 13

Гаіць
ГАЗАРАЗМЕРКАВÁЛЬНЫ, -ая, -ае. Прызначаны для рэгуліроўкі, размеркавання газу. Газаразмеркавальная станцыя.

ГАЗАСВÉТНЫ, -ая, -ае. Заснаваны на выкарыстанні свячэння газаў, якое ўзнікае ў выніку электрычнага разраду. Газасветная лямпа.

ГАЗАСХОВІШЧА1, -а, к. Спецыяльнае памяшканне, дзе могуць схавацца людзі ў час газавай атакі.

ГАЗАСХОВІШЧА2, -а, н. Збудаванне для захавання газу ' і рэгулявання яго падачы.

ГАЗАТУРБАВОЗ, -а, м. Лакаматыў, рухавіком якога з'яўляецца газавая турбіна.

ГАЗАТУРВАХОД, -а, М -дзе, м. Судна, рухавіком якога з'яўляецца газавая турбіна.

ГАЗАХÓД, -а, М.-дзе, м. Канал трубы, па якім падзецца або адводзіцца газ '. Ачысціць газаходы.



ГАЗÁЦЫЯ, -і, ж. Спец. Тое, што і газі-

р а в а н н е. Газацыя глебы. Газацыя вады.



ГАЗГОЛЬДЭР, -а, м. Рэзервуар для збіран-

ня, захоўвання і падачы газу ' (у 1 знач.) у

газаправодную сетку.

[Англ. §аюШег.]

ГАЗЁЛА, -ы, ж. Тое, што і г а з е л ь '. ГАЗЁЛЬ', -і, ж. Запазычаны з усходняй паэзіі тып вершаскладання, у якім рыфма першых двух радкоў паўтараецца ў кожным цотным радку, а няцотныя застаюцца без рыфмы.

[Араб. §агá1.]



ГАЗЁЛЬ2, -і, ж. Невялікая стройная жывёліна падсямейства сапраўдных антылоп з рагамі лірападобпай формы. [Фр. ^агеІІе з араб.]

ГАЗЕТА, -ы, ДМ -зéце, ж. Перыядычнае, звычайна штодзённае, друкаванае выданне інфармацыйнага характару, а таксама экземпляр гэтага выдання ў форме двух ці некалькіх вялікіх лістоў. Працаваць у газеце. Купіць газету. Газета не толькі калектыўны прапагандыст і калектыўны агітатар, але таксама і калектыўны арганіэатар. Ленін.

О Насценная газета — напісаная ад рукі або на машынцы і вывешаная на сцяне газета, орган якой-н. арганізацыі або ўстановы. [Іт. даггеМа.]

ГАЗÉТШЦА, -ы, ж. Папка для захоўвання газет.

ГАЗÉТНЫ, -ая, -ае. Які мао адносіны да газеты, звязаны з ёй. Газетная вестка. Газетны работнік. ІІ Уласцівы газеце. Газетная мова. Газетны стыль.

ГАЗÉТЧЫК, -а, м. 1. Прадавец газет. Чуўся., гучны голас газетчыка, які выкрыкваў навіны дня. Лынькоў.

2. Разм. Супрацоўнік газеты; журналіст. Славу, асабліва калі яе .. разнясуць па газетных палосах газетчыкі і журналісты, людзі «перапосяць» па-рознаму. Васілевіч. ГАЗÉТЧЫЦА, -ы, ж. Жан. да газетчык. ГАЗЁЦША, -ы, ж. Разм. Экземпляр газеты. Як згледзець, Тараска збегаў у кі'ёск, вярнуўся і ўкленчыў на тратуары. Разгарнуў газеціну, склаў папалам. Юрэвіч. // Газетны ліст, папера выкарыстанай газеты. 3-пад газеціпы [у Гарышнага] пад правай пахай выглядалі дзве буханкі чорнага хлеба. Ракітны.



ГÁЗІК, -а, м. Разм. Ламянш.-ласк. да назвы аўтамабіля маркі ГАЗ.

ГАЗІРАВÁННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, газіраваць.

ГАЗІРАВАНЫ, -ая, -ае. 1. Дзеепрым, зал. пр. ад газіраваць.

2. у знач. прым. Насычаны газам'1 знач.). Газіраваная вада.



ГАЗІРАВÁЦЦА, -рýецца; незак. Зал. да газіраваць.

ГАЗІРАВАЦЬ, ýю, -рýеш, -рýе; незак., што. Насычаць што-н. газам1 (у 1 знач.). Газіраваць глебу.

ГАЗІРОУКА, -і, ДМ óўцы, ж. 1. Дзеянне паводле знач. дзеясл, газіраваць.

2. Разм. Газіраваная вада.



ГАЗІФІКАВАЦЦА, -кýецца; незак. 1. Паддавацца газіфікацыі (у 1 знач.). Каменны вугаль добра газіфікуецца.

2. Зал. да газіфікаваць.



следующая страница >>