1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - gozda.ru o_O
Главная
Поиск по ключевым словам:
1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - страница №14/15


ГУБА4, -ы, ж. Разм. Гаўнтвахта.— Ну, раскіс. Нервы распусціў, барышня. Вернемся,на трое сутак на губу. Крапіва.

ГУБАКВÉТНЫЯ, -ых. Сямейства раслін з двухгубым венчыкам, да якога адносяцца мята, шалфей і інш.

ГУБÁСТЬІ, -ая, -ае. Тое, што і г у б а т ы. Вада сцякае серабрыстымі струменьчыкамі з губастай пысы [лася], з шырокай шыі, з мокрых бліскучых бакоў. В. Вольскі.

ГУБАСЦІК, -у, м. Аднагадовая або шматгадовая травяністая расліна сямейства залознікавых з сінімі, чырвонымі або светла-жоўтымі кветкамі ў крапінку.

ГУБÁТЫ, -ая, -ае. Разм. З вялікімі тоўстымі губамі. Дома быў толькі адзін санлівы губаты хлопец, які ляжаў на ложку ў пінжаку і ботах. Мележ.

ГУБАЧШЦА, -ы, ж. Прылада для намочвання пальцаў (звычайна пры падліку грошай).

ГУБАШЛЁП, -а, м. Разм. груб. Пра чалавека з вялікімі адвіслымі губамі, якія перашкаджаюць яму выразна гаварыць. // Лаянк. Разява, разявака.

ГУБВЫКАНКОМ, -а, м. Гіст. Губернскі выканаўчы камітэт.

ГУБЕРНÁТАР, -а, м. 1. Начальнік губерні у дарэвалюцыйнай Расіі.

2. Вышэйшая службовая асоба тэрытарыяльнай адзінкі (штата, дэпартамента і інш.) у сучасных буржуазных дзяр;кавах. [Лац. ^цЬетаíог.]



ГУБЕРНАТАРСКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да губернатара, належыць яму. Губернатарскія абавязкі. Губернатарскі дом.

ГУБЕРНÁТАРСТВА, -а, н. Дзейнасць губернатара, знаходжанне на пасадзе губернатара.

ГУБЕРНÁТАРСТВАВАЦЬ, -ствую, -ствуеш, -ствуе; незак. Быць губернатарам, выконваць абавязкі губернатара.

ГУБЕРНАТАРЫХА, -і, ДМ -рысе, ж. Разм. Жонка губернатара.

ГУБЕРНСКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да губерні. Губернскі сакратар. Губернскае праўленне. О Губернскі горад гл. горад. ГУБЕРНЯ, -і; Р мн. -рань; ж. Асноўная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў дарэвалюцыйнай Расіі з пачатку 18 ст. і ў СССР да 192429 гг. // Уст. Губернскі горад. Стаіць [гарадавы], як той пастух над статкам, І наглядае за парадкам На тое ж горад і губерня. Колас.

О І пайшла пісаць губерня (жарт. уст.) — усё прыйшло ў рух, пачаўся перапалох.



ГУБІЦА, -ы, ж. Абл. Губка4. [Грыгарэц] быў тоўсты .. і меў выгляд навоя, на які толькі што навілі кросны ў дванаццаць губіц. Колас.

ГУБÍПЦА, гýбіцца; незак. 1. Траціцца, губляцца. Тое, што.. [Марына] цяпер не адна, а з бацькам, вярнула да яе многа дзіцячага, што ў адзіноце пачало ўжо цьмець і губіцца. Чорны. 2. 3\гл. да губіць.



ГУБІЦЬ, гублю, гýбіш, губіць; незак., кагошто. 1. Нішчыць, псаваць, рабіць непрыгодным. Ад лясоў, як даведаўся Петрык, і клімат робіцца мякчэйшым, і знікаюць засцхі, што губяць пасевы. Якімовіч. // пер-ан. Дарэмна,

бязмэтна траціць (час, сродкі, сілы і пад.). Нашто губіць век малады І траціць леты без карысці? Колас.

2. Зводзіць са свету, забіваць. Воўк пад дубам скалазубы ■Ажно страх Варана патрошыць, губіць У кустах. Шушкевіч. // перан. Рабіць няшчасным, пазбаўляць нармальнага жыцця. [Марыля:] Няшчасная дзяўчына! Дарэшты губіць яна сама сябе гэтай гульнёй непатрэбнай. Купала.

ГУБКА ', -і, ДМ -бцы; Р мн. -бак; ж. Памянш.-ласк. да губа '.

О Губкі банцікам — пра невялікі, звычайна жаночы, рот з крыху ўзнятай і прыгожа выгнутай верхняй губой.



ГУБКА2, -і, ДМ -бцы; Р мн. -бак; ж. 1. Мнагаклетачная беспазваночпая марская жывёліна тыпу прасцейшых, якая вядзе сядзячы спосаб жыцця.

2. Мяккі, порысты касцяк некаторых відаў гэтых жывёлін, які добра ўбірае вільгаць і выкарыстоўваецца ў медыцыне і тэхніцы. // Порыстая мачалка з гумы або іншых матэрыялаў. Мыцца губкай.



ГУБКА3, -і, ДМ -бцы; Р мн. -бак; ж. Высушанае цела губы-грыба, якое служыць для здабывання агню. Сымон, як злодзей, мех знімае, У хлеў падпал кладзе ў куток, Па скалцы крэсівам чок! чок! І іскру ў губцы раздзімае. Колас.

ГУБКА4, -і, ДМ -бцы; Р мн. -бак; ж. Уст. Мера асновы, палатна даўжынёй на хатнюю сцяну. Рукі ўжо вядуць несканчона доўгую нітку па бярвенчатай сцяне: на хвіліну спыніўшыся, яны палічаць пасмы і зноў снуюць і снуюць губка за губкай, губка за губкай. Палтаран. Ішла.. [Хіса] пазычыць у сястры бёрда скора трэба выткаць кросны губак на восем. Каваль.

ГУБКАВÁТЫ, -ая, -ае. Падобны да губкі2 (у 2 знач.); порысты. Губкаватая рызіна.

ГУБЛЯЦЦА, юся, -яешся, -яецца; незак. 1. Страчвацца, прападаць. Дробныя рэчы часта губляюцца.

  1. Рабіцца непрыметным, нябачным, выпадаць з поля зроку. Аляксей Гарачун задуменна паглядзеў уздоўж састава. Канец яго губляўся недзе ў цемры. Васілёнак. Цяжка разгледзець унізе кварталы горада усё губляецца ў дыме, які валіць з заводскіх комінаў. Новікаў. // Рабіцца нячутным (пра гукі). Жудасная цішыня, а ў гэтай цішыні плылі нейкія далёкія, глухія гукі і губляліся... Колас. // Перастаць прасочвацца, губляючыся ў далёкім мінулым. Пачатак вырошчвання збожжавых раслін губляецца ў глыбокай старажытнасць

  2. Станавіцца слабейшым, паступова страчвацца. А далей усё пачало рабіцца, як у сне, калі многія дэталі паўстаюць перад табою выразнымі да болю, а некаторыя губляюцца, і пасля цяжка прыпомніць іх. Паслядовіч.

  3. Траціць самавалоданне, бянтэжыцца ад хвалявання. Абстраляны чалавек не так губляецца ў цяжкіх абставінах, у яго воля да перамогі не паралізуецца страхам. Новікаў.

  4. Зал. да губляць.

О Губляцца ў здагадках — не ведаць, на якім з меркаванняў спыніцца.

ГУБЛЯЦЬ, -яю, -йеш, -яе; незак., каго-што. 1. Пазбаўляцца чаго-н., пакідаючы, забываючы дзе-н. па няўважлівасці. Губляць ключы.

Губна-губны 92 Гудраніраваць

Губляць грошы. Губляць рэчы. // Скідваць, атрасаць з сябе (лісце, пер'е і пад.). Сумавала рабіна ў полі, Што губляе ўсё лісцейка з голля. Журба. Не кукуй, зязюля, хоць так цяжка грудзям, Не губляй па лесе пер'е, галасы. Танк.

  1. Марна траціць што. дарагое, каштоўнае. Хто рана сее, той насенне не губляе. З нар. Коцік часу не губляе, Мышку ў норку заганяе. А. Александровіч. // Пра таго, хто памёр, загінуў. Шматала мяцеліца Конскія грывы, У окорсткіх атаках Сяброў мы гублялі. Хведаровіч.

  2. Пазбаўляцца часткова або поўнасцю якіх-н. уласцівасцей, якасцей, стану. Губляць надзею. Прамень сонца., з'явіўся на столі вузкая ружовая палоска. Паступова яна робіцца святлейшай, губляе ружовасць. Шамякін. Хлапчук глядзеў на жоўты, высушаны дашчэнту твар, які губляў свой звычайны, знаёмы выраз. Самуйлёнак. // Выходзіць з ранейшага становішча, мяняць размяшчэнне, позу. Губляць устойлівасць. Губляць раўнавагу.

  3. Збівацца з чаго-н., страчваць што-н. Губляць дарогу. Губляць сувязь думак.

ó Губляць (траціць) галаву — траціць здольнасць цвяроза думаць, губляцца ў складаных абставінах.

ГУБНА-ГУБНЫ, -áя, -óе. Які ўтвараецца збліжэннем або змыканнем губ; білабіяльны (пра гукі мовы). Губна-губны зычны «б».

ГУБНА-ЗУБНБІ, -áя, -óе. Які ўтвараецца збліжэннем або змыканнем ніжняй губы з верхнімі зубамі; лабіядэнтальны (пра гукі мовы). Губна-зубны зычны «ф».

ГУБНЫ', -áя, -óе. 1. Які мае адносіны да губы'. Губныя мышцы. Ц Прызначаны для губ. Губная памада.

2. Які вымаўляецца пры ўдзеле губ; лабіяльны (пра гукі). Губныя зычныя.

О Губны гармонік гл. гармонік.

ГУБНЫ2, -áя, -óе. Гіст. Які мае адносіны да губы 3. Губны стараста.

Аналіз бізнес-процесів: Cхема процесів >>
Хто є нашими покупцями? Якими є головні сподівання цих покупців? Якими є результати наших бізнес-процесів? Як наші споживачі можуть використати ці результати? Як впливає на результат невірна організація процесу? Запитання 1 і 3 допоможуть робочій групі визначити обсяг роботи щодо основних бізнес-процесів підприємства, не відволікаючись на другорядні процеси. Запитання 2, 4 і 5 взагалі не варто розглядати, не порадившись спочатку з тими, хто може дати єдину правильну і значущу відповідь – покупцями. Визначивши обсяг і очікувані результати процесу, робоча група приступає до відстеження процесу у зворотному напрямку (починаючи з покупців і кінцевих результатів), через різні операційні відділи до основних вхідних матеріалів. Таким чином, робоча група створює поетапну блок-схему, де показано усі види діяльності у процесі виробництва певного продукту чи послуги. Починати роботу над такою схемою варто з макрорівня: визначити бізнес-процеси високого рівня, перш ніж деталізувати кожну діяльність окремо. Не слід брати занадто багато процесів: одночасно розглядати доцільно 5-6, але не більше десяти процесів. Послідовно розглядаючи процес з дедалі більшою деталізацією, потрібно пам'ятати, що схема процесів не є точною наукою. В схемі лише зібрана логічна інформація про хід робіт і послідовність видів діяльності. Діяльність – це ряд пов'язаних між собою дій, що виконуються однією особою чи групою людей в даний час і в даному місці. Діяльність визначається не для аналізу найменших етапів виробничого циклу, як можуть подумати деякі інженери-виробничники, а для того, щоб зрозуміти, як виконуються найважливіші види діяльності в процесі існування бізнесу. Не можна забувати, що кожна схема бізнес-процесів обов'язково включає покупців, кінцевий продукт, сам процес і вхідні матеріали. Схема бізнес-процесів – це сполучені між собою прямокутники, кожним з яких позначається діяльність, рішення чи певний результат. Напрямок процесу показано стрілками на схемі. В блок-схемах існує низка стандартних символів, частина яких наведена в слайді. Втім, не будемо зупинятися на цьому, оскільки люди з аналітичними чи технічними навичками інстинктивно розуміють принципи складення таких схем. Справді, в більшості випадків можна виконати досить якісний аналіз без додаткових порад чи консультацій. Для цього потрібні лише здоровий глузд, знання підприємства, олівець і аркуш паперу. Члени робочої групи мають занотувати всі думки щодо покращення робочого процесу, які можуть виникнути в ході його початкового аналізу. Втім, ці ідеї не потрібно включати до існуючої схеми. Схема бізнес-процесів повинна просто відображати дійсність. Запитання супровід щодо вхідних ресурсів та розуміння суті процесу. Якими є вхідні ресурси?

ГУБРЗЎКОМ, -а, м. Гіст. Губернскі рэвалюцыйны камітэт.

ГУБЧÁТЫ, -ая, -ае. Падобны на губку2 (у 2 знач.); порысты. Губчатае рэчыва.

ГУБЧЭКÁ, -á, н. Гіст. Губернская надзвычайная камісія па барацьбе з контррэвалюцыяй і сабатажам.

ГУВЕРНÁНТКА, -і, ДМ -тцы; Р мн. -так; ж. Выхавальніца ў буржуазных і дваранскіх сем'ях, звычайна іншаземка, якую наймалі для выхавання дзяцей і першапачатковага навучання грамаце.

[Фр. §опуегпапíе.]

ГУВЕРНЁР, -а, м.. Выхавальнік у буржуазных і дваранскіх сем'ях, звычайна іншаземец, якога наймалі для выхавання хлопчыкаў і першапачатковага навучання грамаце.

[Фр. допуегпеш1.]



ГУГАЛЬ, -ю, м. Абл. Куколь. Трыпутнікам, гугалем і мышыным гарошкам парасла высокая мяжа. Гарэцкі.

ГУГЕНбТ гл. гугеноты.

ГУГЕНОТКА гл. гугеноты.

ГУГЕНОТЫ, -аў; адз. гугенóт, -а,^ М оце, м.; гугенóтка, -і, ДМ -тцы; мн. гугенóткі, -так; ж. Французскія пратэстанты-кальвіністы

16—18 стст., якія праследаваліся каталіцкай царквой і ўрадам.

[Фр. гш§ííепо1,8 з ням. Еіа^епозаеп літаральна — саюзнікі.]

ГУГЕНÓЦКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гугенотаў. Гугеноцкі рух. Гугеноцкія войны.

ГУГНІЦЬ, -ню, -нíш, -ніць; незак. Разм. Тое, што і гугнявіць. У пана Цабы нос быў доўгі, чырвоны, і настаўнік гугніў у яго неяк вельмі ж адмыслова. Брыль.

ГУГНЯВАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гугнявага. Гугнявасць гаворкі.

ГУГНЯВІЦЬ, -няўлю, нявіш, -нявіць; незак. Гаварыць або спяваць у нос. Стары Макар гартае псалтыр і нешта гугнявіць пад нос. Асіпенка.

ГУГНЯВЫ, -ая, -ае. Які гаворыць або спявае ў нос. Прыгожая маладая дзяўчына не хацела ісці замуж за нелюбімага, ды можа яшчэ якога-небудзь гугнявага .. старога. Краўчанка. // Які мае непрыемнае насавое адценне (пра голас, гаворку). Натоўп людзей не слухаў гугнявага чытання, якое зрывалася на крык. Лынькоў.

ГУ-ГУ. У выразе: ні гу-гу (у знач. вык.) — а) загад або просьба маўчаць. — Толькі, браткі, ні шэп! Нікому ні гу-гу, што гэта я вам сказаў! Колас; б) маўчаць, не падаваць голасу. Пастукалася ў сенцы ІІалашка ні гу-гу. Як морак па сядзібе прайшоў. Лобан.

ГУД, -у, м. Тое, што і гудзенне. Пчаліны гуд. Мы слухалі з табой прыход вясны ў полі, Спеў жаўрука нястомны, Машын сталёвых гуд. А. Астапенка.

О Гудам гудзець гл. гудзець.



ГУДЗЕННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гусці і гудзець, а таксама гукі гэтага дзеяння. Рыгор адхіліўся ад акна; разам з гэтым змоўкла гудзенне аэраплана. Гартны. Раптам да вёскі пачалі далятаць нейкія нячутныя дагэтуль гукі,ні то гудзенне жука, ні то малатарні. Чарот.

ГУДЗЕЦЬ, -джý, -дзíш, -дзíць; -дзíм, -дзіцё, -дзяць; незак. Разм. Тое, што і гусці. Тэлеграфныя драты прыціхлі не гудзяць, прыбраліся ў серабрыстыя пацеркі. Пестрак. Роем пчол гудзеў натоўп сялян. Нікановіч.

О Гудам гудзець — вельмі моцна гудзець. Буры. Навальніцы. Гудам бор гудзе. Бядуля.

ГУДНУЦЬ, -ну, -нéш, -не; зак. Аднакр, да гудзець.

ГУДОК, -дкá, м. 1. Механічнае прыстасаванне для падачы сігналаў шляхам гудзення. Андрэй торгае гудок, моўчкі паварочвае рэгулятар. Іржавы манеўравы паравоз пачынае дрыжэць усім сваім старым нутром. Лынькоў.


  1. Працяжны аднастайны гук, сігнал, пададзены з дапамогай такога прыстасавання. Пераклікаліся ранішнія гудкі, крычалі на розныя галасы. Бядуля. Люблю, як займаецца золак, Абуджаны гулам гудкоў, Як дзеці спяшаюцца ў школы, Як хлопцы ідуць да станкоў. А. Александровіч.

  2. Старарускі трохструнны смычковы музычны інструмент.

ГУДОШНІК, -а, м. Уст. Музыкант, які іграў на гудку (у 3 знач.).

ГУДРАНÍРАВАЦЦА, -руецца; незак. Зал. да гудраніраваць.

ГУДРАНІРАВАЦЬ, -рую, -руеш, руе; зак. і незак., што. Пакрыць (пакрываць) гудронам. Гудраніраваць дарогу.

Гудрон

ГУДРОН. -у, м. Чорнае смалістае рэчыва — астатак, які атрымліваецца пры перагонцы нафты. [Фр. §опáгоп.]

ГУДРОННЫ, я, -ас. Які мае адносіны да гудрону. Гудронны пах. Ц Пакрыты гудроыам. Гудронная дарога.

ГУЖ, -а; мн. гужы, -óў; м. Скураная ці вераўчаная пятля, пры дапамозе якой хамут злучаюць з дугой і аглоблямі. Ўцягнуць гужы ў хамут. Конь аглобляй зачапіўся за сасёнку, гуж упёрся ў ствол, і конь спыніўся. Пестрак. О Брацца (узяцца) за гуж гл. брацца. ГУЖАВЬ'І, -áя, -óе. 1. Які мае адносіны да гужа. Гужаеая пятля.

2. Які выконваецца жывой цяглавай сілай на калёсах або санях. Гужавыя перавозкі. Гужаеая павіннасць. Ц Які складаецца з калёс, «аней і жывой цяглавай сілы. Гужавы транспарт.



ГУЖАМ, прысл. 1. На калёсах або санях. Вазіць бярвенне гужам.

2. Чарадой, адзін за адным. І чуюць птушкі холад, сцюжа Краіну раптам агартаюць... Са смуткам ў грудзях яны гужам У край чужацкі адлятаюць. Чарот.



ГУЖПАВШНАСЦЬ, -і, ж. Уст. Павіннасць, якую адбываюць на гужавым транспарце.

ГУЖПАВІННІК, -а, м. Уст. Той, хто адбывае гужавую павіннасць.

ГУЖЬ'ІІІІЧА, -а, н. Абл. Вяроўка (для звязвання, прывязвання чаго-н. і пад.), вужышча. [Касцы] ходзяць цэлым натоўпам размерваць сенажаці з гужышчам ці доўгім сажнем. Каваль.

ГУЗ, -а, м. Пукатасць, нараст на целе чалавека або жывёлы ад удару, запалення і пад. Набіць гуз. Дужай мужчынскай рукою, якой так даўно не было на светлай галаве Даніка, Мікола правёў па «сівых» валасах малога, намацаў гуз ад кія і, заплюшчыўшы вочы, праз зубы ціха вылаяўся. Брыль. // Пукатая няроўнасць на чым-н. Снегу было мала, на каляіністых дарогах чарнелі мёрзлыя земляныя гузы. Чорны. Скрыпучым голасам зарыпіць журавель над студняю з трухлявым дзер[а]вяным зрубам і гузамі лёду каля яго. Колас.

Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации >>
Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации и Чешской Республики за 2006г. Чешская Республика является одним из торгово-экономических партнеров Чувашской Республики Российской Федерации. В мае 2005 года состоялся визит делегации Чувашской Республики во главе с Председателем Кабинета Министров Чувашской Республики С.А. Гапликовым в Чешскую Республику, в рамках которого была подписана Памятная записка о встрече представителей Кабинета Министров Чувашской Республики Российской Федерации и Министерства промышленности и торговли Чешской Республики от 18.05.2005 г. В 2006 году по данным Приволжского таможенного управления внешнеторговый оборот Чувашской Республики с Чешской Республикой увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,0 раза и составил 1240,8 тыс. долл. США (0,5% от общего внешнеторгового оборота Чувашской Республики). В том числе экспорт составил 880,9 тыс. долл. США (0,5% от общего объема экспорта), что в 2,8 раза больше, чем в 2005 году. Импорт увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,5 раза и составил 359,9 тыс. долл. США (0,4% от общего объема импорта). Внешнеторговый оборот между Чувашской Республикой Российской Федерации и Чешской Республикой за период 2002-2006 гг. тыс.долл. США Внешне- торговый оборот В % к пред. году Экспорт В % к пред. году Импорт В % к пред. году Сальдо 1 2 3 4 5 6 7 8 2002 252,9 81,8 147,8 76,5 105,1 90,5 42,7 2003 1056,2



ГУЗАВАТАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гузаватага. Чалавек., лёг на зямлю і, адчуўшы яе гузаватасць, адным махам рукі згроб сабе пад галаву імшыстую купіну. Чорны.

ГУЗАВÁТЫ, -ая, -ае. Няроўны, з гузамі і пукатасцямі. Гузаваты лоб. Гузаватая бяроза. ГУЗАК, -á, м. Разм. Тое, што і гуз. Сінія гузакі відны былі на лбе, падцёкі ля скроняў, а на самой галаве нічога небяспечнага не заўважалася. Кулакоўскі. Кара на .. [ліпах] патрэскалася, паміж шурпатых гузакоў лёгка можа ўмясціцца дзіцячы кулак. Даніленка. ГУЗАСТЫ, -ая, -ае. З вялікімі гузамі. Дзед Талаш падняў вочы на., каржакаваты гузасты дуб з магутнымі лапамі, як бы чакаючы адказу на свае сумненні. Колас.

ГУЗІК, -а. м. 1. Металічная, касцяная або іншая заншілька, пераважна ў форме кружка, якая прышываецца да адзення, абутку. Бліскучыя гузікі. Прышыць гузік. Адшпіліць гузікі.

2. Разм. Пра ўсё, што нагадвае па форме гэту запшільку. Гузікі гармоніка.

Гуканепранікальны

ГУЗКІР, -á, м. Абл. Ніжняя частка (снапа, ствала і пад.); камель. На гузыры той сухастоіны Наросты чорныя адны. Вітка. Кабеты пазатыкалі сярпы ў гузыры снапоў. Сачанка.

ГУК, -а і -у, м. 1. -у. Ваганні паветра, якія мы ўспрымаем слыхам. Гукаў не было, нават не чулася шолаху траў, які звычайна ўлоўлівае вуха ў такую начную пару ўлетку. Хадкевіч.


  1. -у. У фізіцы — хістальпы рух частак паветра або другога асяроддзя. Скорасць гуку. Тэорыя гуку.

  2. -у. У музыцы — тон адпаведнай вышыні ў адрозненне ад шуму. Музыкальны гук.

  3. -а. Найменшы членараздзельны элемент чалавечай мовы. Галосныя гукі. Зычныя гукі.

О Камбінаторыка гукаў гл. камбінаторыка.

О Ні гуку — а) пра глыбокую цішыню. Змоўкла радыё, ні гуку, І голас дыктара заціх. Колас; б) загад маўчаць, не абзывацца.— Здавайся, нас тут многа! І ні гуку! моцным шэптам загадаў Палікар. Чорны.



ГУКА... Першая састаўная частка снлэданых слоў, якая па значэнню адпавядае слову гук, напрыклад: гуказапіс, гуканепранікальны.

ГУКААПЕРÁТАР, -а, м. Спецыяліст у галіне гуказапісу.

ГЎКАВСБРАЗ, -а, м. Падбор гукаў мовы, які стварае ілюзію сэнсавай адпаведнасці гукавой формы слова яго прадметнаму значэнню.

ГУКАВБІ, -áя, -óе. 1. Які мае адносіны да гуку (у 2 знач.). Светлавыя і гукавыя з'явы.

  1. Які перадае, узнаўляе або запісвае гукі. Гукавы апарат.

  2. Які складаецца з гукаў. Гукавая сігналізацыя.

  3. Які мае адносіны да гука (у 4 знач.). Гукавы склад слова.

О Гукавое кіно гл. кіно.

ГУКАЗАПІС. -у, м. Запіс спецыяльнымі апаратамі гаворкі або музыкі на плёнку, пласцінку і пад.

ГУКАЗАШСНКІ, -áя, -óе. Прызначаны для гуказапісу. Гуказапісны апарат. __ ГУКАЗДЫМАЛЬНІК, -а, м. Прылада для ўзнаўлення гукавога запісу; адаптар.

ГУКАІЗАЛЯЦВІЙНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гукаізаляцыі. Гукаізаляцыйны матэрыял. Гукаізаляцыйныя ўласціеасці.

ГУКАІЗАЛЯЦЫЯ, -і, ж. Здольнасць не дапускаць пранікнення гукаў і шуму, а таксама сукупнасць сродкаў, якія забяспечваюць пепранікальнасць гукаў, шуму. Гукаізаляцыя памяшкання. Павысіць гукаізаляцыю.

ГУКАМАСКІРОУКА, -і, ДЫ -рóўцы, ж. Тэхнічныя прыёмы, якія садзейнічаюць змяншэннпю чутнасці гуку артылерыйскага выстралу.

ГУКАМЕТРЬ'ІЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гукаметрыі. Гукаметрычная апаратура. Гукаметрычная станцыя.

ГУКАМÉТРЫЯ, -і, ж. Спец. Раздзел прыкладной акустыкі, які займаецца пытаннямі вызначэння месцазнаходжання крыніцы гуку.

ГУКАНЕПРАНІКАЛЬНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гуканепранікальнага.

ГУКАНЕПРАНІКАЛЬНЫ, -ая, -ае. Які не прапускае гукаў, шумаў, а таксама ізаляваны ад гукаў і шумаў. Гуканепранікальныя сцены каюты. Гуканепранікальная камера.

Гуканне

94

Гульня
ГУКÁННЕ, -к, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гукаць, а таксама гукі гэтага дзеяння. Тамаш сядзеў у бары і не падаваў ніякага голасу на гуканне жонкі. Бядуля.

ГУКАПАГЛЫНАЛЬНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гукапаглынальнага; здольнасць паглынаць гукі, змяншаць іх сілу.

ГУКА1ІАГЛЫНАЛЫÍЫ, -ая, -ае. Здольны паглынаць гукі, шумы, змяншаць іх сілу. Гукапаглынальны матэрыял.

ГУКАПЕРАЙМАЛЬНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гукапераймальнага.

ГУКАПЕРАЙМАЛЬНІК, -а, м. Чалавек, які дакладна перадае галасы жывёл, розныя шумы і пад.

ГУКАПЕРАЙМÁЛЬНЫ, -ая, -ае. Які з'яўляецца гукаперайманнем, асноўваецца на перайманні гукаў. Гукапераймальнае слова. Гукапераймальны выклічнік.

ГУКАПЕРАЙМÁННЕ, -я, н. Перадача голасам або тэхнічнымі сродкамі якога-н. прыроднага або механічнага гучання, напрыклад: ку-ку, мяў-мяў. // Слова, утворанае шляхам пераймання прыроднага гучання абазпачанага ім прадмета. Сустракаюцца словы, утвораныя спосабам гукапераймання (гукавая метафара), напрыклад: гудок, свісток, .. стукат, грукат, тупат, гром і да т. п. Юргелевіч.
Беларускае літаратуразнаўства >>
Беларускае літаратуразнаўства Паважаныя калегі! Прапануем рэтраспектыўны спіс літаратуры па літаратуразнаўству, якая знаходзіцца ў фондзе ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмер-кавання аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. Літаратура перадаецца ў бібліятэкі Рэспублікі Беларусь на бязвыплатнай аснове ў парадку паступлення заказаў, з афармленнем актаў. Для атрымання выданняў неабходна накіраваць пісьмо з заказам на імя дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Матульскага Рамана Сцяпанавіча. Наш адрас : 220114, г. Мінск, прасп. Незалежнасці, 116, Нацыянальная бібліятэка Беларусі факс прыёмнай : (017) 2−66−37−06 Загадчык сектара ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркаван-ня аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Жукоўская Мар'яна Вітальеўна. Тэл. 293−25−83 jukovskaya@nlb.by Узор ЗАКАЗ на выданні з фонду ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркавання аддзела камплектаванння фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі па спісу «Беларускае літаратуразнаўства» ______________________________________________________. (назва ўстановы) Просім перадаць згодна нумароў пазіцый літаратуру ў колькасці _____ адз. Адказная асоба : _____________________________________________________________________________ Нумары пазіцый :______________________________________________________________. № п/п Аўтар, загаловак Месца выдання Год выдання Адамович, А. Ничего важнее : Соврем. пробл. воен. прозы Мінск 1987 Адамович, А. О современной военной прозе Москва 1981 Адамовіч, А. Маштабнасць прозы : урокі творчасці Кузьмы Чорнага. Мінск 1972


ГУКАПІС, -у, м. Падбор гукаў у літаратурных або музычных творах, якім дасягаецца патрэбны мастацкі эфект. Майстэрства гукапісу ў Багдановіча рабіла часам проста цуды. Лойка.

ГУКАПРАВОДНАСЦЬ, -і, ж. Здольнасць цела або асяроддзя праводзіць гукі. Гукаправоднасць металу. Гукаправоднасць вады.

ГУКАПРАВОДНЫ, -ая, -ае. Здольны праводзіць гукі. Гукаправоднае асяроддзе.

ГУКАПРАШКАЛЬНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гукапранікальнага.

ГУКАПРАНІКАЛЬНЫ, -ая, -ае. Які прапускае гукі, шумы. Гукапранікальныя сцены.

ГУКАРÁД, -а, М -дзе, н. Рад музыкальных гукаў, размешчаных у якой-н. паслядоўнасці. Натуральны гукарад.

ГУКАСПАЛУЧ5ННЕ, -я, н. Спалучэнне гукаў мовы або музычных гукаў.

ГУКАУЛОЎШК, -а, лí. Прыбор для ўлоўлівання шуму самалёта, падводнай лодкі і пад.

ГУКАЦЬ, го, -áеш, -áе; незак. 1. каго. Аклікаць, зваць.— Цімох! Кірыла! — нарэшце гукае .. [дзед Мірон]. Падыйдзіце .. сюды! Даніленка. Ля варот яго хтосьці паклікаў. Павярнуўшы галаву і ўбачыўшы таго, хто яго гукаў, Мікола сумеўся. Сіняўскі.

2. Гучна гаварыць, крычаць.— Паехалі! гукае шафёр. Ракітны. На двары гулі машыны, і на кагосьці ўсё гукала дзяжурная: Ну, толькі звязі маю хустку! Адамчык.

3. Абл. Гаварыць, размаўляць. Ля клуба стукаў рухавік. Дзяўчаты гукалі ў халоднай і ядранай маладой начы. Пташнікаў.

ГУКНУЦЬ, у, -нéгн, -не; -нём, -няцé; зак. Аднакр, да гукаць (у 1, 2 знач.).

ГУЛ, -у, м. Працяжны аддалены шум, грукат. Самалёты зніклі, паступова суцішыўся іх гул. Мележ. Вечар звінеў ад цыкад. У гарах стаяў няясны гул, нібы недзе далёка рушыліся абвалы. Каваль.

ГУЛА гл. гуля.

ГУЛЕЦ, -льцá, м. Разм. Удзельнік якой-н. гульні. Новая прыгода паддала гульцам веся-

лосці, бо накіравала іх думкі ў другі бок ад азарту, троху зменшыла палкую цікавасць да картаў. Гарэцкі. // Любіцель гуляць у што-н. ГУЛІ, -яў; адз. няма. Разм. Гулянпе, забава. Валі ды гулі ў лапці абулі. З нар. Эх, як весела жыць: песні, музыка... Ну, гуляй, каму хочацца гуляў... Чарот.

ГУЛКАСЦЬ, -і, ж. Добрае гучанне; звонкасць, гучнасць.— Хораша выходзіць! забыўшы ўсё на свеце, захоплены гулкасцю і выразнасцю водгулля, прамовіў Садовіч і гукнуў яшчэ раз. Колас.

ГУЛКІ, -ая, -ае. 1. Гучны, далёка чутны. Гулкія грымоты. Ўласныя крокі палохалі Леаніда —• яны здаваліся яму занадта гулкімі. Шахавец. Гулкі фабрычны Гудок пранясецца, Сілай крынічнай Работа пальецца. А. Александровіч.

2. Здольны ўзмацняць гул; з моцным рэзанансам. Гучны адзінокі стрэл пачуўся воддаль, рэха пранесла яго далёка, і ён паўтарыўся недзе ў гулкай цясніне гор. Самуйлёнак. А музыкі ў гулкай зале Ладзяць скрыпкі і цымбалы. Бядуля.



ГУЛЛІВАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гуллівага. Калі гатова была наладзіцца зноў атмасфера бурнай весялосці, бесклапотнай гуллівасці, гарэзлівасці, нехта ўвайшоў у пакой, абвясціў: У горадзе пажар! Лынькоў.

ГУЛЛІВЫ, -ая, -ае. 1. Вясёлы, жартаўлівы. Гуллівы настрой, Голас у .. [Аксаны] чысты, лёгкі, і песня гэткая ж лёгкая і гуллівая, як бліскучыя чорныя яе вочы. Галавач.

2. Ахвочы пагуляць; гарэзлівы, шустры. Гуллівае дзіця. Гуллівая вавёрка. Мігатліва бліскацелі трапяткія крылачкі гуллівыя стракоз. Пестрак. // перан. Рухавы, зменлівы. [Жыта] то калышацца вясёлымі гуллівымі хвалямі, то нікне шэрымі каласамі ў нейкай задуме. Дуброўскі. Зіму змыюць паводкі гуллівыя. Бядуля.

ГУЛЬБА, ж. Разм. Дзеянне паводле дзеясл, гуляць (у 5 знач.). // Гулянка, папойка. Дзень гульбы, век журбы. Прыказка.

ГУЛЬБІШЧА, -а, н. 1. Разм. Гулянка, гулянне. Падыходзілі старыя, глядзелі на гульбішча і скокі, а самі гаварылі стала і сур'ёзна аб вясне і аб ураджаі. Каваль.

2. Уст. Месца народнага гуляння. А наводдаль, у баку ад публічнага гульбішча, віднеліся купальні. Гартны.



ГУЛЬДЭН, -а, м. 1. Грашовая адзінка Нідэрландаў, роўная 100 цэнтам.

2. Залатая, а пасля сярэбраная манета ў радзе краін Цэнтральнай Еўропы ў 1419 стст.

[Ням. СчЫеп.]

ГУЛЬМА. У выразе: гулына гуляць гл. гуляпь.

ГУЛЬНУЦЬ, у, -нéш, -не; -нём, -няцé; зак. Разм. Добра, уволю пагуляць (на свяце, вечарынцы, вяселлі).

ГУЛЬНЯ, -í; мн. гульні, -лыíяў; ж. 1. Дзеянне паводле дзеясл, гуляць (у 1 знач.). // Занятак, дзейнасць дзяцей. Паеўшы, [Славік] выбягаў на вуліцу, каб наганяць футбольны мяч або заняцца якой іншай гульнёй са сваімі шматлікімі сябрамі. Няхай.

2. Занятак з мэтай забавы, адпачынку і пад., звычайна заснаваны на пэўных умовах, правілах. Гульня ў футбол. Гульня ў шахматы. Парушыць правілы гульні.

Тультаіна

95

Гуляць




  1. Камплект неабходных прадметаў для таго, каб іграць у якую-н. гульню. Дзіцячая настольная гульня.

  2. Разм. Вечарынка, гулянка. Моладзь яшчэ спала пасля ўчарашняе гульні. Гартны.

  3. Хуткая змена колераў, святла і пад. Сусвет нахіляецца да майго казырка. Нахіляецца гулам пушчы, пляскам вады крынічнай, Запалавелым жытам, вясёлай гульнёй зарніц. Кірэенка.

6. Наўмысныя дзеянні для дасягнепня якой-н. мэты; тайныя замыслы, інтрыгі.— Прахадзімец ты ... Гэта вядома. А двайную гульню кідай. Навуменка.

О Алімпійскія гульні — міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы, якія праводзяцца раз у чатыры гады.

О Гульня прыроды — выключная, рэдкая з'ява ў прыродзе; адхіленне ад звычайных фізічных норм. Гульня слоў — дасціпны, каламбурпы выраз. Рабіць вясёлую міну пры дрэннай гульні гл. рабіць.

ГУЛЬТАІНА, -ы, ж. Разм. груб. Гультай, лодар.— Аляксапдар яшчэ не прыходзіў? Вот гультаіна! Гэта ж каб спаць да сонца! Лобан.

ГУЛЬТАЙ, -я, м. Лянівы чалавек; лодар. У гультая і страха цячэ і печ не пячэ. Прыказка. Гультай за работу мазоль за руку. Прыказка.

ГУЛЬТÁЙКА, -і, ДМ -тáпцы; Р мн. -тáек; ж. Жан. да гультай.

Творчески- практическое: >>
Основные этапы реализации программы Ведущие направления деятельности участников Задачи этапов Средства и формы деятельности Результаты деятельности 1. Подготовительный Этот этап характеризуется тем, что подготовка к летнему оздоровительному сезону «СОКОЛЕ» начинается в январе- мае 2011 года. Этап включает в себя: разработку концепции, кадрового потенциала, программного обеспечения; подбор и конкурсный отбор педагогических кадров для работы в лагере; процедуру подготовки и обучения для работы в рамках программы вожатых, воспитателей, педагогов дополнительного образования; предпрограммная диагностика интересов и ожиданий детей и подростков. 2. Организационный Адаптация: демонстрация имеющегося опыта; согласование желаемого с реальными условиями; осуществление выбора; общение 1.Знакомство участников смены с детским лагерем «СОКОЛ». 2.Формирование творческих групп, органов самоуправления. 3.Создание условий для самоопределения участников смены в выбранном виде деятельности и дальнейшем развитии. 4.Выявление уровня притязаний, творческого и лидерского потенциала участников. 5.Знакомство с программой смены. 6.Планирование деятельности творческих групп, органов самоуправления. 7.Определение количества и направления конкурсов. 8.Предъявление требований к организации жизнедеятельности в условиях детского лагеря «СОКОЛ». КТД Игра- экскурсия «Здравствуй, «СОКОЛ»; Планирование работы малых групп; Презентация клубов (доп. образование) Открытие смены; Конкурс конкурсов -Положительное мотивирование включения отдыхающих в деятельность; -Организационная готовность к деятельности во всех структурах Лагеря «СОКОЛ» -Принятие программы смены; -Запись в клубы (доп. образование); -Актуализация возможностей каждого ребёнка в условиях лагеря; -Доброжелательный настрой всех участников смены друг на друга (на деятельность, на требования лагеря). 3. Основной

ГУЛЬТАЙЮЧАЦЬ, -аю, -аеш, -ае; незак. Тое, што і гультаяваць.

ГУЛЬТАЙСКІ, -ая, -ае. Уласцівы гультаю; такі, як у гультая. Гулыайскія паводзіны. Гультайскае жыццё.

ГУЛЬТАЙСТВА, -а, н. Паводзіны гультая; бяздзейнасць, лянота. Гультайства і лянота два сябры. З нар. Народ не церпіць пустаслоўя, няўмельства, гультайства. «Маладосць».

ГУЛЬТАЯВАТАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гультаяватага.

ГУЛЬТАЯВÁТЫ, -ая, -ае. Схільны да гультайства, трохі лянівы. Марыніч хітры, гультаяеаты чалавек, толькі від паказвае, што робіць, а сам пасмейваецца з Пракопа. Колас. // Які выражае гультайства, уласцівы гультаю. Гультаяватыя рухі. Раніцаю цішыню ў пасёлку парушыў гультаяваты, ахрыплы голас суседняга сабакі. Гурскі.

ГУЛЬТАЯВАЦЬ, -тую, -тýеш, -тýе; незак. Ухіляцца ад работы; бяздзейнічаць, лодарнічапь. Людзі сена сушаць, косяць Ды пагоды ў неба просяць; Аддыхнуць пара б, дык дзе там! Хто з сялян гультуе летам? Крапіва.

ГУЛЮШКІ, -шак. Абл. Гулянне, гулянка. Ні адно вясковае вяселле, хрэсьбіны і іншыя гулюшкі не абыходзіліся без таго, каб на іх Марцін не ўчыніў вэрхал. Машара.

ГУЛЯ, -і і ГУЛА, -ы, ж. Абл. Гуз, жаўлак.— Ты чаму гэта не сказаў, што пчала ўджаліла цябе ў лоб? Я адразу знайшоў бы дзьмухавец і яго сокам памагаў бы ранку. Нічога б не было, а то, бач, якая гуля вырасла! Ваданосаў.

ГУЛЙКА, -і, м. Разм. Той, хто гуляе, любіць гуляць -(у 1, 2, 4, 5 і 6 знач.). Пра музыку вечна ходзіць Слава кепская ў народзе: «Не касец і не ратай, А гуляка і гультай». Бачыла.

ГУЛЯНКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. і. Тое, што і гульня (у 1 знач.). У гулянках пралятала маё дзіцячае жыццё. Багдановіч. / стаяць, сумуюць санкі, Не знайсці хлапцам гулянкі, Бо не выпаў снег. Кірэенка.

2. Разм. Вечарынка з песнямі, танцамі, гульнямі. Эх, чаму я не скрыпач, не Янка, Што заўсёды Зою праважае, Што заўсёды ў клубе, на гулянках Песні ёй лірычныя іграе. Танк. Пад канец гулянкі шкло зачэрнівалася ад сажы, танцы спыняліся і ўсе разыходзіліся па хатах. Пальчэўскі.

3. Разм. Вясёлае гулянне з частаваннем. Сынок нарадзіўся гулянка была. Мыслівец. Гулянкі ж высокіх гасцей і стэнаграмы іх тостаў Андрэя Міхайлавіча ні ў якой меры не цікавілі. Самуйлёнак.

ГУЛЯННЕ, -я, н. 1. Дзеянне паводле дзеясл. гуляць (у 1, 2, 4, 5 і 6 знач.).

2. Забавы, танцы, звычайна пад адкрытым небам. Масавае гулянне. З вуліцы праз адчыненую фортку ўліваліся ледзь чутныя гукі музыкі гэта ў парку ўсё яшчэ ішло гулянне. Хадкевіч.



ТУЛЯЦЦА, -яецца; безас, незак. Разм. Мець ахвоту да гуляння.— Я пайду, хай вам добра гуляецца! пажартаваў .. [Сёмка] і развітаўся. Гартны.

ГУЛЯЦЬ, -яю, -яеш, -яе; незак. 1. з кім-чым і без дап. Забаўляцца, пацяшацца (звычайна пра дзяцей). Гуляць г цацкамі. Дзеці пабеглі гуляць, і Святлана засталася ў хаце са Сцепанідай Андрэеўнай. Шахавец. Аднойчы Гошка прапанаваў сябрам сабраць усіх малых дзяцей у адно месца і гуляць з імі. Даніленка. // у што. Праводзіць час за якім-н. заняткам з мэтай адпачынку, забавы. Гуляць у жмуркі. Гуляць у шахматы. Гуляць у карты. Перад выхадам на дэманстрацыю група дзяўчат і хлопцаў гуляла ў валейбол. Лынькоў. // перан.; у што. Займацца якой-н. справай несур'ёзна, для выгляду; прыкідвацца занятым чым-н. Гуляць у дэмакратыю. [Лютынскі:] Я нг з'яўляюся непраціўленцам злу: міндальнічаць і гуляць у шляхетнасць не буду. Крапіва.

2. Хадзіць паціху для адпачынку, задавальнення; прагульвацца. Гуляць па парку. Гуляць па калідоры, п Першы раз Лабановіч зайшоў да падлоўчага вечарам таго ж самага дня, калі хадзіў гуляць на чыгунку. Колас. // перан. Раз'язджаць, расхаджваць усюды, адчуваючы сябе гаспадаром становішча; гаспадарыць.— Лубян з гранатамі па вёсках гуляе, машыны нямецкія па шашы падрывае. Шамякін. // перан. Перамяшчацца ў розных напрамках, прыводзіць што-н. у рух (пра з'явы прыроды). Над станцыяй гулялі студзеньскія мяцеліцы, вылі і стагналі лютыя вятры. Шчарбатаў. Па саламяных стрэхах гуляў агонь. Бядуля. // перан. Біць, сячы (пра плётку, бізун і пад.). Цень мінуўшчыны праклятай, Дзе бізун гуляў з нагайкай, Змецяцё вы, арляняты, сваёй новай сілай, байкай. Купала. // перан. Шырока распаўсюджвацца (пра хваробу, чутку і пад.). Ла Караліне гуляла ўжо чутка, што Салвесевы сыны ледзь не пазабіваліся. Сабаленка.

3. на чым, у чым. Пералівацца рознымі колерамі. Па небе гулялі паўночныя сполахі. Шамякін. // Быць у руху, змяняцца (пра



Гуляш

ўсмешку і пад.). У мельніка гуляла па твары сытая ўсмешка. Чорны.



  1. Быць свабодным ад работы, не працаваць. Гуляць увесь выхадны дзень. [Стары:] Цэлае лета, кажаш, гуляеш? Гм, бык чым жа табе нядобра? Дзівак чалавек... Хехе! Галавач. // Быць свабодным, незанятым, нявыкарыстаным (пра зямлю, рэчы і пад.). — Нам можна і на падлозе пераспаць,прапанавала Галя.Дык чаго гэта на падлозе, калі ложак гуляе. Ён жа ў мяне толькі для красы і стаіць. Сабаленка. Хто часта мяняе, у таго хамут гуляе. Прыказка.

  2. Весяліцца (з песнямі, танцамі і пад). Збірайцеся, людзі, Заходзьце, сябры. Сягоння мы будзем Гуляць да зары. А. Александровіч. // Быць удзельнікам якога-н. свята, урачыстасць Гуляць вяселле. Гуляць дажынкі. // што. Абл. Танцаваць, скакаць.— Ўмею адну толькі польку, дык тут жа яе не гуляюць. Арабей. // перан. Хутка рухацца; весяліцца (пра рыбу, жывёл). На сярэдзіне [азярца] час ад часу разыходзяцца кругі, чуваць усплёск гуляе рыба. Навуменка.

  3. з кім. Разм. Знаходзіцца ў любоўных адносінах; любіцца. У Васіля была дзяўчына, з якою, як казалі на сяле, ён гуляў ужо каля двух гадоў. Васілевіч. Колькі год я з ім гуляю, А не прыйдзе ў сваты, Толькі ўвечары ад гаю Давядзе да хаты. Дзеружьшскі.

О Вецер (гуляе) у галаве гл. вецер. Гульма гуляць — зусім нічога не рабіць; лодарнічаць.— Чаго ты там молішся? азвалася мачыха. Вазьмі ды карове вынесі, а то прывык гульма гуляць, дык работа яму і не рупіць. Сабаленка. Гуляць з агнём — брацца за рызыкоўную справу, не думаючы аб выніках. Гуляць па руках — перадавацца ад аднаго чалавека да другога, пераходзіць з рук у рукі. Гуляць у бірулькі — займацца пустымі справамі, дарма траціць час. Гуляць у жмуркі (хованкі) — хітраваць, утойваць што-н. ад каго-н.— А кінь ты, Астап, у жмуркі гуляць, не дзеці мы. Падпілавалі мост Шведавы хлопцы. Лынькоў. Нешта ты ў хованкі пачаў гуляць? Круціш-круціш. Не чакаў я ад цябе. Кандрусевіч. Гуляць у ката і мьгшку (мыш) — хітраваць, імкнуцца абмануць каго-н. Гуляць у маўчанку — ухіляцца ад размовы, адмоўчвацца. Хоць у жмуркі гуляй — цёмна, нічога не відаць.

ГУЛЯШ, -ý, м. Страва з кусочкаў мяса, тушаных у соусе з прыправамі.

[Венг. ггаíав.]



ГУЛЯШЧЫ, -ая, -ае. Разм. 1. Свабодны ад работы; незаняты. Гуляшчыя коні. Гуляшчы чалавек.

  1. Які не патрабуе вялікіх намаганняў; лёгкі. Гуляшчая работа. Гуляшчы хлеб.

  2. Які вядзе распускае жыццё. Можа, .. {Анісім'] думае, што .. [Алімпа] сапраўды якая гуляшчая. Сабаленка.

ГУМА', -ы, ж. Эластычны матэрыял, які атрымліваецца шляхам вулканізацыі каўчуку; рызіна. Каляска мела нікелевыя аглабелькі з папярочнікам, абверчаным гумай. Бядуля.

[Лац. рттгпі з грэч.]



ГУМА2, -ы, ж. Пухлінападобнае разрастанне тканак розных органаў, характэрнае для позніх перыядаў сіфілісу.

[Лац. дшпті з грэч.]

Гумар

ГУМАВÁЦЬ, -мýю, -мýеш, -мýе; незак., што. Пакрываць, насычаць гумай'; рызініць.

Гумаваць тканіну.

ГУМАВЫ, -ая, -ае. Зроблены з гумы '; рызінавы. Гумавы мяч.

ГУМАЛЯСТЫКА, -і, ДЫ -тыцы, ж. Уст. Гума ', рызіна. Мяч з гумалястыкі. Разам з гэтымі прыпасамі ляжаў мячык і чалавек з гумалястыкі, у якога трэба было толькі дзьмухнуць, каб ён загукаў, як жывы. Колас.

[Ням. йшптіеíазíікшп.]



ГУМАШЗАВÁЦЬ, -зýю, -зýеш, -зуе; незак., што. Рабіць больш гуманным, чалавечным. Гуманізаваць законы.

ГУМАШЗАЦЫЯ, -і, ж. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гуманізаваць.

ГУМАНІЗМ, -у, м. 1. Светапогляд, прасякнуты любоўю да чалавека, клопатамі аб дабрабыце людзей і развіцці ў іх высокіх маральных якасцей. Сацыялістычны гуманізм.

2. Прагрэсіўны рух грамадскай думкі эпохі Адраджэння, які ахапіў філасофію, літаратуру, мастацтва таго часу і быў накіраваны супроць феадальнай ідэалогіі, рэлігійнага дагматызму і які абвясціў прынцып свабоднага развіцця асобы.

[Ад лац., ггатамз — чалавечны.].



ГУМАНІСТ, -а, М -сце, м. 1. Чалавек, прасякнуты ідэямі гуманізму (у 1 знач.). Пісьменнік-гу маніст.

2. Прадстаўнік гуманізму (у 2 знач.). Беларускі асветнік, першадрукар і гуманіст Францыск (Георгій) Скарына.



ГУМАШСТЙЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гуманізму, гуманіста. Гуманістычныя ідзі. Гуманістычнае мастацтва.

ГУМАНІТÁРНЫ, -ая, -ае. 1. Які адносіцца да свядомасці чалавека, чалавечага грамадства і яго культуры. Гуманітарная адукацыя. Гуманітарныя навукі.

2. Прасякнуты духам гуманізму; гуманны. Гуманітарнае мастацтва.



ГУМАННА. 1. Прысл, да гуманны.

2. у знач вык. З павагай, чалавечна.— Гэта ж не гуманна.Не гуманна? Абы па закону было. Галавач.



ГУМАННАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць гуманнага.

ГУМАННЫ, -ая, -ае. Дабрачынны, чалавечны, прасякнуты павагай да людзей. Пралетарыятсамы гуманны клас у гісторыі развіцця грамадства. Лушчыцкі.

[Ад лац. пшпашíз — чалавечны.]



ГУМАР, -у, м. 1. Здольнасць заўважыць і паказаць у камічнай, дабрадушна-смешнай форме чые-н. слабасці, недахопы. Чалавек з гумарам. Брыгадзір расказвае пра хлопца з яўным замілаваннем, з гэткім харошым задушэўным гумарам. Дадзіёмаў.

2. Мастацкі прыём у творах літаратуры і мастацтва, заснаваны на паказе чаго-н. у камічнай, дабрадушна-смешнай форме, а таксама літаратурны або мастацкі твор, заснаваны на гэтым прыёме. Аддзел сатыры і гумару ў газеце.

3. Настрой, гумор. Князь насупіўся, што кухар папсаваў яму добры гумар. Гарэцкі. Пан Крулеўскі не мог захаваць свайго добрага гумару. Колас.

[Англ. Ьцтоцг.]



Гумаральны 97 Гуральскі

ГУМАРÁЛЬНЫ, я, -ае. Звязаны з вадкасцямі арганізма: кроўю, лімфай. Гумаральная рэгуляцыя.

[Лац. іііішог — вадкасць.]



ГУМАРЬ'ІСТ, -а, М -сце, м. 1. Аўтар або выканаўца гумарыстычных твораў. Пісьменнікгумарыст. Гумарыст на эстрадзе.

2. Разм. Чалавек, схільны да гумару (у

1 знач.). Па натуры ён быў гумарыст і любіў пажартаваць. Васілевіч.

ГУМАРЬ'ІСТКА, -і, ДМ -тцы; Р мн. -так; ж. Жан. да гумарыст.

ГУМАРЬ'ІСТЫКА, -і, ДМ -тыпы, ж. 1. Сукупнасць гумарыстычных мастацкіх твораў. Эстрадная гумарыстыка.

2. Разм. Што-небудзь смешнае, камічнае.



ГУМАРЫСТЫЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гумару, змяшчае ў сабе гумар (у 1,

2 знач.). Гумарыстычны твор. Гумарыстычны часопіс. Гумарыстычны тон. Ц Уласцівы гумару, гумарысту. Гумарыстычны талент.



ГУМАРЭСКА, -і, ДМ -сны; Р мн. -сак; ж. Невялікі літаратурна-мастацкі або музычны твор жартоўнага, гумарыстычнага характару. Музычная гумарэска. Для першых гумарэсак К. Крапівы характэрны незласлівыя, жартоўныя інтанацыі. Казека.

ГУМÉННЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гумна. Гуменныя вароты. Віктар прыціснуўся да сцяны пад нізкай гуменнай страхою. Лобан.

ГУМЕНЦА, -а, н. Памянш.-ласк. да гумно; невялікае гумно. / вось над хатай, над гуменцам Сняжынкі жвавыя гуляюць. Колас.

ГУМІ, нескл., н. Густы сок з кары некаторых дрэў, які скарыстоўваецца ў якасці клею; камедзь.

[Лац. §шшпі з грэч.]



ГУМІАРАБІК, -у, м. Смала некаторых відаў трапічных акацый, якая лёгка раствараецца ў вадзе і скарыстоўваецца ў якасці клею або для іншых мэт.

[Лац. дшпті агаЬісцт.]



ГУМІГУТ, -у, М -гýце, м. Малочны сокнекаторых трапічных раслін, які скарыстоўваецца ў тэхніцы, жывапісе і медыцыне.

[Ад лац. §шпті §чМае — каплі гумі.]

ГУМІЛÁК, -у, м. Смалістае чырванаватае рэчыва, якое ўтвараецца на галлі некаторых трапічных раслін і служыць для вырабу ізаляцыйных лакаў, сургучу і пад.

[Лац. §шпті.]



<< предыдущая страница   следующая страница >>