1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - gozda.ru o_O
Главная
Поиск по ключевым словам:
1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - страница №2/15


ГАЗІФІКАВАЦЬ, ую, -кýеш, -кýе; зак. і незак., што. 1. Ператварыць (ператвараць) цвёрдае ці вадкае паліва ў гаручы газ. Газіфікаваць торф.

2. Забяспечыць (забяспечваць) прадпрыемствы, кватэры і пад. газам для асвятлення і ацяплення. У гэтым годзе ў горадзе намечана газіфікаваць 5 тысяч кватэр. «Звязда».



ГАЗІФІКÁЦЫЯ, -і, ж. 1. Ператварэнне цвёрдага ці вадкага паліва ў гаручы газ. Газіфікацыя вугалю.

2. Забеспячэнне прадпрыемстваў, кватэр і пад. газам для асвятлення і ацяплення. Газіфікацыя завода.



ГАЗНІЦА, -ы, ж. Разм. Тое, што і г а з о ў к а. Газніцу запалілі і паставілі на перавернуты салдацкі кацялок. Брыль.

ГАЗНІЧКА, -і, ДМ -чцы; Р мн. -чак; ж. Памянш, да газніца; маленькая газніца. У штабной зямлянцы гарэла газнічка, зробленая з гільзы снарада. Шчарбатаў.

ГАЗОВАЧКА, -і, ДМ -чцы; Р мн. -чак; ж. Памянш, да газоўка; маленькая газоўка. Калі цьмяны агеньчык газовачкі пачаў прыкметна асядаць, маці сказала: Кладзіся ўжо, сынок. Якімовіч.

ГАЗÓН, -а, м. Пляцоўка ў садзе, скверы, перад домам і пад., засеяная травой, засаджаная кветкамі. Сад у нас харошы: На газонах Мак чырвоны, Ружы і гарошак. А. Александровіч.

[Фр. дагоп.]



ГАЗОЎКА, -і, ДМ -зóўцы; Р мн. -зóвак; ок. Разм. Самаробная газавая лямпа без шкла. У самай крайняй зямлянцы цьмяна гарэла пад столлю газоўка з артылерыйскай гільзы. Дудо. Ужо было цёмна. Пануры астрог цьмяна асвятляўся газоўкамі, ад гэтага вокны здаваліся сляпымі. Колас.

ГАЗЫРЬ'І, -оў; адз. газыр, -á, м. Гнёзды для патронаў, нашытыя радамі на грудной частцы чэркескі.

ТАІЦЦА, гóіцца; незак. 1. Зажываць, залечвацца (пра рану, нарыў і пад.). Пазбіралі пер'я, пуху, Каб шпаку цяплей было, Каб было заўсёды суха, Каб гаілася крыло. Грахоўскі. // перан. Сцішацца, супакойвацца (пра душэўны боль, пачуццё крыўды). Дзіцячае сэрца хутка гоіцца. 2. Зал. да гаіць.

ГАІЦЬ, гаю, гóіш, гóіць; незак., што. Залечваць якое-н. пашкоджанне на целе. Гаіць рану. І/ Быць сродкам лячэння, мець лекавыя якасці. Многія травы гояць раны. Ц перан.

Гай

14

Гал


Супакойваць, сцішаць душэўны боль, пачуццё крыўды і пад. Пацалункі твае Ап'янялі мяне І гаілі душэўныя раны. Журба. Час надзейны сродак ад усялякага гора. Ён і слёзы высушвае і раны гоіць. Гроднеў.

ГАЙ, -ю, М аб гаі і ў гаі, м. Невялікі лес, звычайна лісцёвы; дуброва. За полем пачынаўся гай з густога алешніку і бярэзніку. Якімовіч. Цэлы гай старасвецкіх дубоў раскінуўся на беразе Нёмана. Колас.



ГАЙДА, выкл. у знач. вык. Разм. Ужываецца як загад або заклік ісці куды-н.: пойдзем, ідзі (це).— Можна было б пабыць тут і болей, каб не экзамены,сказаў Лабановіч.Гайда, хлопцы, у дарогу! Колас. // Ужываецца для абазначэння хуткага руху, дзеяння: паспяшаўся, паехаў, пайшоў і пад. Аканом пабачыў, што [з сялянамі] ні аб чым не дагаворышся, сеў на каня ды гайда да маёнтка. Чарот.

ГАЙДАМÁК, -а, м. 1. Удзельнік народнавызваленчай барацьбы на Правабярэжнай Ўкраіне і поўдні Беларусі супраць польскашляхецкага прыгнёту ў 18 ст.

2. Салдат асобых конных часцей контррэвалюцыйнай Цэнтральнай украінскай рады, а таксама розных контррэвалюцыйных атрадаў Гíятлюры і Скарападскага ў перыяд грамадзянскай вайны 191820 гг. / вось разбіты гайдамакі, Пятлюра леóзь уцёк. Броўка.

[Тур. пауáатак.]

ГАЙДАМÁЦКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гайдамака (у 1, 2 знач.). Гайдамацкае войска.

ГАЙДАМÁЧЧЫНА, -ы, ж. Паўстанскі рух на Правабярэжнай Ўкраіне і поўдні Беларусі супраць польска-шляхецкага прыгнёту ў 18 ст.

ГАЙДÁНКА, -і, ДМ -нцы, ж. Разм. Няроўны, неспакойны ход судна, самалёта, машыны і пад. у час руху. Баранцава мора вельмі неспакойнае, асабліва цяпер, увосень. Як толькі наш параход увайшоў у яго воды, пачалася гайданка. Бяганская. Гайданка аўтобуса не перашкаджае жанчынам гаварыць і гаварыць. Кавалёў.

ГАЙДÁННЕ, -я, к. 1. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гайдаць.

2. Дзеянне і стан паводле знач. дзеясл, гаіідацца.

ГАЙДАНУЦЦА, -нýся, -нéшся, -нéцца; -нёмся, -няцéся; зак. Аднакр, да гайдацца.

ГАЙДАНУЦЬ, -ну, -нéш, -не; -нём, -няцé; зак. Аднакр, да гайдаць.

ГАЙДАЦЦА, -áюся, -áешся, -áецца і ГОЙДАЦЦА, -аюся, -аешся, -аецца; незак. 1. Рытмічна хістацца з боку ў бок або зверху ўніз. Гайдацца на гушкалцы. а Над пожняй хвоя, Быццам памяло, Гайдаецца і размятае хмары. Макаль. // Мець хвалісты выгляд, пералівацца хвалямі (пра якую-н. паверхню). Акіян гайдаўся на прасторы. Звонак. Густы, працяглы шолах на кукурузным полі. Радасна пазіраць Тасі, як плыве, гайдаецца пад ветрам зялёнае мора. Бялевіч.

2. Зал. да гайдаць.

ГАЙДАЦЬ, -áю, -áеш, -áе і ГОЙДАЦЬ, -аю, -аеш, -ае; незак., каго-што. Рытмічна хістаць з боку ў бок або зверху ўніз. Гайдаць калыску. Лес разбуджаны голле гайдае. Гаўрусёў. Любоўна ветры па загонах Жытцо, ярын-

ку чуць гайдалі. Колас. / у безас. ужыв. Параход злёгку гайдала.

ГАЙДРОП, -а, м. Канат, які скідаецца з аэрастата для тармажэння пры спуску. [Англ. §ш<іе-горе.]



ГАЙДУК, -á, м. 1. Слуга, выязны лакей часоў прыгоннага права. Панскі гайдук.

2. Паўстанец-партызан на Балканах і ў Венгрыі, які змагаўся супраць турэцкай няволі і феадальнага прыгнёту. [Ад венг. г^'áííк — паганяты.] ГАЙДУЦКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гагідука (у 1, 2 знач.). Гайдуцкі атрад.

ГÁЙКА, -і, ДМ гáйцы; Р мн. гáек; ж. Металічная дэталь розных форм з адтулінай, што мае вінтавую разьбу для накручвання на што-н. Нарэзаць гайку. Падцягнуць ключом гайкі.

<) Аслабіць гайкі гл. аслабіць. Аслаблі гайкі у каго — пра таго, хто страціў волю, здольнасць дзейнічаць. Падкруціць (закруціць) гайку (гайкі) гл. падкруціць. Сяабіць гайка чыя або у каго — пра чыё-н. бяссілле, няздольнасць зрабіць што-н.

ГАЙКАВЁРТ, -а, М -рце, м. Механічны слясарны інструмент для закручвання і адкручвання гаек.

ГАЙКАРЗЗ, -а, м. Машына для нарэзвання ўнутранай разьбы ў балванцы для гайкі.

ГÁЙМАРАУ, -ава. У выразе: гаймарава поласць гл. поласць. [Ад уласн, імя.]

ГАЙМАРЬ'ІТ, -у, М -рыце, м. Запаленне слізістай абалонкі гаймаравай поласці. Гнойны гаймарыт.

ГАЙНЯ і ГАННЯ. -і, ж. Абл. Зграя ваўкоў, сабак. У піліпаўку мінулай зімою цэлая гайня^ ваўкоў спынілася ноччу непадалёку ад сядзібы і завыла. Пальчэўскі. З сядзібы данёсся брэх сабачай ганкі. Чарнышэвіч. ГАЙСАННЕ гл. гойсанне. ГАЙСАНУЦЬ, -ну, -нéш, -не; -нём, -няцé; зак. Аднакр, да гойсаць, гайсаць. ГАЙСÁЦЬ гл. гойсаць.

ГАК', -а, ле. 1. Востры металічны выступ на чым-н. (напрыклад, крук у багры, шын у падкове). [Конь] .. быў падкуты на перад, і гакі ў падковах былі не кавальскай работы, а купленыя. Крапіва.

2. Абл. Участак зямлі, які вострым клінам ўдаецца ў што-н. Хвалі без ахвоты Абмываюць з гака жвір. Астрэйка. О 3 гакам — з лішнім, з лішкам. ГАК2, выкл. у знач. вык. Разм. Ужываецца ў значэнні дзеяслова гакнуць, гакнуцца. Ляціць звер проста, а з-за дрэва Выскачыў Мядзведзіч гак у лоб! Бялевіч. ГÁКАЦЬ, -аю, -аеш, -ае. Незак, да гакнуць. ГАКНУЦЦА, -нуся, -нешся, -нецца; зак. Ра зм. Моцна ўдарыцца. Гакнуцца аб лёд.

ГАКНУЦЬ, -ну, -неш, -не; зак. і аднакр. Разм. 1. Ударыць з вялікай сілай. Молат жылістай рукой Возьме [каваль] ды як гакне. Бялевіч.

Аналіз бізнес-процесів: Cхема процесів >>
Хто є нашими покупцями? Якими є головні сподівання цих покупців? Якими є результати наших бізнес-процесів? Як наші споживачі можуть використати ці результати? Як впливає на результат невірна організація процесу? Запитання 1 і 3 допоможуть робочій групі визначити обсяг роботи щодо основних бізнес-процесів підприємства, не відволікаючись на другорядні процеси. Запитання 2, 4 і 5 взагалі не варто розглядати, не порадившись спочатку з тими, хто може дати єдину правильну і значущу відповідь – покупцями. Визначивши обсяг і очікувані результати процесу, робоча група приступає до відстеження процесу у зворотному напрямку (починаючи з покупців і кінцевих результатів), через різні операційні відділи до основних вхідних матеріалів. Таким чином, робоча група створює поетапну блок-схему, де показано усі види діяльності у процесі виробництва певного продукту чи послуги. Починати роботу над такою схемою варто з макрорівня: визначити бізнес-процеси високого рівня, перш ніж деталізувати кожну діяльність окремо. Не слід брати занадто багато процесів: одночасно розглядати доцільно 5-6, але не більше десяти процесів. Послідовно розглядаючи процес з дедалі більшою деталізацією, потрібно пам'ятати, що схема процесів не є точною наукою. В схемі лише зібрана логічна інформація про хід робіт і послідовність видів діяльності. Діяльність – це ряд пов'язаних між собою дій, що виконуються однією особою чи групою людей в даний час і в даному місці. Діяльність визначається не для аналізу найменших етапів виробничого циклу, як можуть подумати деякі інженери-виробничники, а для того, щоб зрозуміти, як виконуються найважливіші види діяльності в процесі існування бізнесу. Не можна забувати, що кожна схема бізнес-процесів обов'язково включає покупців, кінцевий продукт, сам процес і вхідні матеріали. Схема бізнес-процесів – це сполучені між собою прямокутники, кожним з яких позначається діяльність, рішення чи певний результат. Напрямок процесу показано стрілками на схемі. В блок-схемах існує низка стандартних символів, частина яких наведена в слайді. Втім, не будемо зупинятися на цьому, оскільки люди з аналітичними чи технічними навичками інстинктивно розуміють принципи складення таких схем. Справді, в більшості випадків можна виконати досить якісний аналіз без додаткових порад чи консультацій. Для цього потрібні лише здоровий глузд, знання підприємства, олівець і аркуш паперу. Члени робочої групи мають занотувати всі думки щодо покращення робочого процесу, які можуть виникнути в ході його початкового аналізу. Втім, ці ідеї не потрібно включати до існуючої схеми. Схема бізнес-процесів повинна просто відображати дійсність. Запитання супровід щодо вхідних ресурсів та розуміння суті процесу. Якими є вхідні ресурси?

2. Ужываецца замест некаторых дзеясловаў для абазначэння дзеяння, якое адбываецца з асаблівай сілай, запалам, азартам (з захаваннем кіравання гэтых дзеясловаў). Выйшаўшы ад Хурса, не чуючы пад сабою ног, Фаргушнік кінуўся ў піцейкы дом і гакнуў паўтузіна піва. Чорны. ГАЛ гл. гáлы.

Гала 15 Галава

ГÁЛА, -а, к. Разм. Голае месца, чыстая прастора. Я гляджу цяпер, як гэта выцерабленае балота легла далёка роўным галам сенажаці. Скрыган.

ГАЛАВА, -ы; мн. галовы (з ліч. 2, 3, 4 галавы), -лóў; ж. 1. Верхняя частка цела чалавека, верхняя або пярэдняя частка цела жывёліны, якая заключае ў сабе мозг. Павярнуць галаву. Зняць шапку з галавы, а На галовах баявыя каскі, Кліча ў даль няведамы паход. Аўрамчык. // У значэнні адзінкі падліку жывёлы. У дзесяці новых прасторных памяшканнях будуць экспанавацца сотні галоў высокапрадукцыйнай жывёлы, выведзенай у. калгасах і саўгасах краіны. «Беларусь».



  1. перан. Розум, свядомасць; развага. Ясная галава. Цвярозыя мужыцкія галовы прадугледжвалі ўсё. Мурашка. // Пра чалавека вялікага розуму. [Нічыпар:] Моцна вучоны чалавек. Кніжкі друкуе свае, студэнтам лекцыі чытае .. Гэта, брат, галава! Крапіва. // Іран. Пра нездагадлівага, някемлівага чалавека. Эх, ты, галава, нічога не разумееш! ІІ якая. Пра чалавека як носьбіта якіх-н. уласцівасцей, якасцей. Букрэй быў вядомы ў батальёне, як адважная, с.нелая, камбінатарская галава, і яму ахвотна даручылі арганізаваць і правесці разведку польскага тылу. Колас.

  2. перан. Кіраўнік, начальнік; старэйшы ў ся.м'і. Містэр Брэдлей паветраны кароль, галава ўсёй кампаніі сядзіць у машыне. Лынькоў. Таццяне падабалася, што бацька і тііт, у атрадзе, адчувае сябе галавой сям'і. Шамякін.

  3. м. Старшыня і кіраўнік некаторых выбарных органаў у дарэвалюцыйнай Расіі, а таксама ваеннае або грамадзянскае званне. Казацкі галава. Гарадскі галава.

  4. перан. Пярэдняя частка, пачатак чаго-н. Галава калоны. Марудна паварочваецца галава Вялікай Мядзведзіцы, прывязанай за хвост яркай зоркі. Асіпенка.

  5. Харчовы прадукт у выглядзе тара або конуса. Галава сыру.

О Авечая галава — пра тупога бяспамятнага чалавека. Адамава галава — малюнак чэрапа з дзвюма перакрыжаванымі кветкамі як сімвал абазначэння смерці, яду і пад. Адказваць галавою гл. адказваць. Адкруціць галаву каму гл. адкрупіць. Акунуцца з галавой гл. акунуцца. Бедная галава — пра няшчаснага чалавека, які выклікае спагаду. Без галавы пра неразумнага, тунаватага чалавека. Біцца галавой аб сцяну гл. біцца. Брацца (узяцца) за галаву гл. брацца. Браць (узяць) у галаву гл. браць. Валіць з хворай галавы на здаровую гл. валіць. Ват>упшць галавой гл. варушыць. Вецер (гуляе) у галаве н каго гл. вецер. Вешаць галаву гл. вешаць. Вісець над галавой гл. вісець. Выдаць (сябе) з галавой гл. выдаць. Выкінуць з галавы гл. выкінуць. Вылецець (выскачыць) з галавы гл. вылецець. Вялікая галава — пра разумнага, мудрага чалавека. Галава варыць у каго — пра кемлівага, разумнага чалавека. Галава зварыла — а) зрабі"' што-н. не так, як тпэба, дапусніў якое-н. глупства. [Базыль:] Гэта ж трэба галава зварыла, пайшоў да Пхаыбыльскага ў паслугачы! Шынклер; б) прыняў правільяае рашэнне. У адказны момант яго галава

зварыла як трэба. Галава і два вухі — пра нездагадлівага, прастакаватага чалавека. Галава ідзе кругам у каго — хто-н. страціў здольнасць цвяроза разважаць ад мноства клопатаў, дум і пад. Галава кружыцца (круціцца); галава закружылася (закруцілася) у каго — а) пра галавакружэнне. Галава кружыцца ад малакроўя; б) хто-н. зазнаўся, страціў здольнасць цвяроза разважаць. Галава трашчыць (развальваецца) — а) пра моцныя болі ў галаве; б) ад чаго хто-н. траціць здольнасць разважаць ад празмернай работы, шуму, клопату і пад. Галава як рэшата — пра дрэнную памяць. Галаву адарваць гл. адарваць. Гарачая галава — пра нястрымнага, схільнага да захаплення чалавека. Губляць галаву гл. губляць. Дайсці сваёй галавой гл. дайсці. Даць галаву на адрэз (на адсячэнне) гл. даць. Дзіравая галава — пра чалавека з дрэннай памяццю. Дубовая галава — пра тупога, неразумнага чалавека. Дурыць галаву гл. дурыць. Забіць галаву чым гл. забіць. Задраць галаву гл. задраць. Задушыць галаву гл. задурыць. Закружылася (закруцілася) у галаве гл. закружыцца. Закружыць галаву каму гл. закружыць. Закруціць галаву каму гл. закруціць. Залатая галава — пра здольнага, таленавітага чалавека. З галавой — пра разумнага, талковага чалавека. З галавы да ног (пят); з ног да галавы; ад пят да галавы — а) зверху даыізу; поўнасцю. Прамокнуць з галавы да ног; б) ва ўсім: у думках, учынках і пад. (быць кім-н., якім-н.). Ён быў артыстам з галавы да ног. З галавы не выходзіць гл. выходзіць. Злажыць (скласці) галаву гл. злажыць. Зняць (знесці) галаву каму, у каго гл. зняць. Карона з галавы не зваліцца (не спадзе) гл. карона. Каша ў галаве гл. каша. Класці галаву гл. класці. Класці галаву на калодку гл. класці. Клёпкі ў галаве не хапае (не стае) гл. хапаць. Кружыць галаву гл. кружыць. Крукам (шастом) галавы не дастаць каму гл. дастаць. Круціць галаву гл. круціць. Ламаць галаву гл. ламаць. Лезці ў галаву гл. лезці. Марочыць галаву каму гл. марочыць. Мець галаву (на плячах, на карку) гл. мець. На галаву — у разліку на кожнага. На галаву вышэй за каго — значна перавышае каго-н. у якіх-н. адносінах, па якіх-н. якасцях. Налажыць галавой гл. налажыць. Намыліць галаву каму гл. намыліць На сваю галаву — сабе на шкоду. На свежую галаву — пасля адпачынку, пакуль не стаміўся. На скрут (злом) галавы гл. скрут. Не знасіць галавы каму гл. знасіць. Не ідзе (не выходзіць) з галавы гл. ісці. Не ідзе (не лезе) у галаву гл. ісп;. Няма галавы гл. няма. Павесіць (звесіць) галаву гл. павесіць. Падняць (узняць) галаву гл. пацяяць. Паплаціцца галавой гл. паплаціцпя. Паставіць з ног на галаву з л. паставіць. Пастаяць галавой гл. пастаяць. Прыйсці ў галаву каму гл. прыйсці. Прытуліць галаву гл. прытуліць. Разумная галава — пра талковага, разумнага чалавека. Ручацца галавой гл. ручацца. Садовая галава —пра някемлівага. рассеянага чалавека. Сам чоот галаву зломіць гл. чорт. Сарваць галаву каму гл. сарваць. Светлая галава — пра разумнага, здольнага лагічна думаць чалавека. Сесці на галаву каму гл. сесці. Скруціць (зламаць) сабе галаву гл. скруціць. Сушыць га-
Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации >>
Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации и Чешской Республики за 2006г. Чешская Республика является одним из торгово-экономических партнеров Чувашской Республики Российской Федерации. В мае 2005 года состоялся визит делегации Чувашской Республики во главе с Председателем Кабинета Министров Чувашской Республики С.А. Гапликовым в Чешскую Республику, в рамках которого была подписана Памятная записка о встрече представителей Кабинета Министров Чувашской Республики Российской Федерации и Министерства промышленности и торговли Чешской Республики от 18.05.2005 г. В 2006 году по данным Приволжского таможенного управления внешнеторговый оборот Чувашской Республики с Чешской Республикой увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,0 раза и составил 1240,8 тыс. долл. США (0,5% от общего внешнеторгового оборота Чувашской Республики). В том числе экспорт составил 880,9 тыс. долл. США (0,5% от общего объема экспорта), что в 2,8 раза больше, чем в 2005 году. Импорт увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,5 раза и составил 359,9 тыс. долл. США (0,4% от общего объема импорта). Внешнеторговый оборот между Чувашской Республикой Российской Федерации и Чешской Республикой за период 2002-2006 гг. тыс.долл. США Внешне- торговый оборот В % к пред. году Экспорт В % к пред. году Импорт В % к пред. году Сальдо 1 2 3 4 5 6 7 8 2002 252,9 81,8 147,8 76,5 105,1 90,5 42,7 2003 1056,2


Галавакруяшы

16

Галадок
лаву гл. сушыць. Схапіцца за галаву гл. схапіцца. Схіліць галаву перад кім-чым гл. схіліць. Убіць (набраць) сабе ў галаву гл. убіць. Убіць у галаву каму гл. убіць. У галавах — ва ўзгалоўі. Удалая галава — пра смелага, адчаяíшага чалавека. Хадзіць на галаве гл. хадзіць. Хапацца за галаву гл. хапацца. Хоць кол на галаве чашы гл. часаць. Цераз галаву чыю не папярэдзіўшы каго-н., мінуўшы каго-н. Як на маю дурную галаву (мой дурны розум) — як мне здаецца, на мой погляд. Як снег на галаву гл. снег. Яловая галава — пра бесталковага, дурнога чалавека.

ГАЛАВАКРУЯШЫ, -ая, -ае. Які выклікае

галавакруяíэнне. Галавакружная вышыня. // перан. Надзвычайны, ашаламляльны. Галавакружны поспех.



ГАЛАВАКРУЖЭННЕ, -я, н. Хваравіты стан, пры якім страчваецца пачуццё раўнавагі і чалавеку здаецца, што ўсе прадметы вакол яго хістаюцца, кружацца. Галавакружэнне ад малакроўя. Танцаваць да галавакружэння. // перан. Страта здольнасці правільна разумець і ацэньваць рэчаіснасць пад уплывам дасягнутых поспехаў і адсутнасці самакрытыкі. Галавакружэнне ад поспехаў.

ГАЛАВАЛОМКА, -і, ДМ -мцы; Р мн. -мак; ж. Складаная задача, загадка, рашэнне якой патрабуе кемлівасці, здагадлівасці. // перан. Пра што-н. заблытанае, незразумелае. [Струшня] прыслаў не паведамленне, а галаваломку, ні слова аб падрабязнасцях. М. Ткачоў. Нярэдка побач з добрым празрыстым вершам даводзіцца чытаць і вершаваную галаваломку. Русецкі.

ГАЛАВАЛОМНЫ, -ая, -ае. Вельмі складаны, цяжкі для разумення. Галаваломная задача.

ГАЛАВАНОГІ, -ая, -ае. З выразна акрэсленай галавой і шчупальцамі вакол рота (пра высокаарганізаваных марскіх малюскаў).

ГАЛАВАРЭЗ, -а, м. Разм. 1. Забойца, бандыт. Фашысцкія галаварэзы.

2. Ліхач, сарвігалава. Пагладжваючы свае пышныя вусы, Васіль Каравай дабрадушна адказваў: «...Паглядзела, што мой характар крэмень, ну і адважылася пайсці за такога галаварэза. Праўда, Верачка?» Паслядовіч.



ГАЛАВÁСТЫ, -ая, -ае. Разм. 1. З вялікай галавой. На кручку трапятаўся вялікі галавасты бычок. Бяганская.

2. Разумны, здольны глыбока мысліць. Арцём Дзянісавіч, сакратар, галавасты быў мужык. Ракітны.



ГАЛАВАЦЯП, -а. м. Разм. Чалавек, які нядбайна і бесталкова вядзе справу.

ГАЛАВАЦЯПСКІ, -ая, -ае. Разм. Уласцівы галавацяпу; нядбайны, бесталковы. Галавацяпскія адносіны да працы.

ГАЛАВАЦЯПСТВА, -а, н. Разм. Нядбайнасць і бесталковасць у вядзенні якой-н. справы; паводзіны галавацяпа. Змагацца з галавацяпствам.

ГАЛАВÉНЬ, -лаўня, м. Прэснаводная рыба сямейства карпавых з тоўстай і шырокай галавой. З цёмнага прадоння яміны падплываюць часам на водмель галаўні,таўстаспінныя, тупарылыя, з чырвонымі, як жар, пёркамі. Крапіва. Тоўстыя галаўні паважна праплывалі, ледзь варочаючы шырокімі хрыбтамі. Броўка.

ГАЛАВÉШКА, -і, ДЫ -шцы; Р мн. -шак; ж. Абгарэлы або тлеючы кусок дрэва. Агонь патух, толькі галавешкі яшчэ тлеліся, засыпаныя белым, мяккім попелам. Мурашка. Дзед падышоў да агню, паклаў галавешкі і перагарэлыя канцы пален у жар. Колас.

ГАЛАВ13НА, -ы, ж. Мяса з галавы жывёлы, рыбы як прадукт харчавання. Суп з галавізнай.

ГАЛАГÉННЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галагенаў, змяшчае ў сабе галагены. Галагеннае срэбра.

ГАЛАГЕНЫ, -аў; адз. галагéн, -у, м. Хімічныя элементы VII групы перыядычнай сістэмы Мендзялеева: фтор, хлор, бром, ёд і астат.

[Ад грэч. ЬáІз — соль і §éпоз — род, паходжанне.]



ГАЛАГРАМА, -ы, ж. Малюнак, атрыманы з дапамогай галаграфіі.

[Ад грэч. ЬóІоз — увесь, поўны і §гáшгда — запіс.]



ГАЛАГРÁФІЯ, -і, ж. Метад атрымання аб'ёмнага малюнка шляхам асвятленпя прадмета лазерным пучком і паўторнага асвятленпя спецыяльна апрацаванага фотанегатыва такім жа пучком.

[Ад грэч. ІІ05 — увесь, поўны і §гар1íо — пішу.]



ГАЛАГУЦКІ, -ая, -ае. Галандскі (пра народу курэй). Галагуцкі певень.

ГАЛАДАВАННЕ, -я, н. Стан паводле знач. дзеясл, галадаваць.

ГАЛАДАВАЦЬ, ýю, -дýеш, -дýе; незак. Разм. Тое, што і галадаць. Палітычныя вязні астрога галадавалі чацвёра сутак, і турэ.чнае начальства вымушана было палічыцца з некаторымі іх патрабаваннямі. Сабаленка.

ГАЛАДÁННЕ, -я, н. Стан паводле знач. дзеясл, галадаць; недаяданне з-за недахопу ежы, з мэтай лячэння і інш. Аб цяжкіх начлегах напевы Каціліся з краю да краю; Былі неўраджайны засевы, Было галаданне ў звычаі. Купала.

ГАЛАДАЦЬ, -áю, -áеш, -áе; незак. 1. Адчуваць недахоп у ежы на працягу доўгага часу; пастаянна недаядаць.— / праўда, Васіль,— падтрымала маці. Вунь і Бяляўскія запісаліся, і Мішчанкі, амаль усе ўжо ў калгасе. Не галадаюць цяпер, не ходзяць на паклон да розных Грыбоўскіх. Курто.

2. Устрымлівацца ад яды па пэўных прычынах, з пэўнай мэтай. Галадаць у знак пратэсту.

Беларускае літаратуразнаўства >>
Беларускае літаратуразнаўства Паважаныя калегі! Прапануем рэтраспектыўны спіс літаратуры па літаратуразнаўству, якая знаходзіцца ў фондзе ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмер-кавання аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. Літаратура перадаецца ў бібліятэкі Рэспублікі Беларусь на бязвыплатнай аснове ў парадку паступлення заказаў, з афармленнем актаў. Для атрымання выданняў неабходна накіраваць пісьмо з заказам на імя дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Матульскага Рамана Сцяпанавіча. Наш адрас : 220114, г. Мінск, прасп. Незалежнасці, 116, Нацыянальная бібліятэка Беларусі факс прыёмнай : (017) 2−66−37−06 Загадчык сектара ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркаван-ня аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Жукоўская Мар'яна Вітальеўна. Тэл. 293−25−83 jukovskaya@nlb.by Узор ЗАКАЗ на выданні з фонду ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркавання аддзела камплектаванння фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі па спісу «Беларускае літаратуразнаўства» ______________________________________________________. (назва ўстановы) Просім перадаць згодна нумароў пазіцый літаратуру ў колькасці _____ адз. Адказная асоба : _____________________________________________________________________________ Нумары пазіцый :______________________________________________________________. № п/п Аўтар, загаловак Месца выдання Год выдання Адамович, А. Ничего важнее : Соврем. пробл. воен. прозы Мінск 1987 Адамович, А. О современной военной прозе Москва 1981 Адамовіч, А. Маштабнасць прозы : урокі творчасці Кузьмы Чорнага. Мінск 1972



ГАЛАДÁЮЧЫ. 1. -ая, -ае. Дзеепрым, незал. цяпер, ад галадаць.

2. у знач. наз. галадáючы, -ага, м.; галадáючая, -ай, ж. Той (тая), хто галадао. Спектакль ставіўся ў фонд дапамогі галадаючым. Вітка.

3. Дзеепрысл, незак, ад галадаць. ГАЛАДНАВÁТА. 1. Прысл, да галадпаваты. 2. безас, у знач. вык., каму. Пра не вельмі

моцнае адчуванне голаду, хаценне есці. У вайну было галаднавата многім.



ГАЛАДНАВАТЫ, -ая, -ае. Не зусім сыты, напаўгалодны. Галаднаватыя і напаўраздзетыя камсамольцы будавалі Магнітку, ставілі горад юнацтва на беразе Амура. Сабаленка.

ГАЛАДОК, -дкý, м. Род адна- і шматгадовых травяністых раслін сямейства гваздзіко-

Галадоўка 17 Галасістасць



вых (расце на сухіх лугах, у барах і як пустазелле на палях).

ГАЛАДОЎКА, -і, ДМ -дóўцы; Р мн. -дóвак; ж. 1. Разм. Тое, што і г а л а д а н н е. // Галодны час. Шчупак пасля доўгай зімовай галадоўкі робіцца асабліва пражэрлівым. Шашкоў.

2. Адмаўленне ад яды ў знак пратэсту. Аб'явіць галадоўку.



ГАЛАДОЎЛЯ, -і, ж. Разм. Галаданне, голад (у 2 знач.).

ГАЛАДРАНЕЦ, -нца, м. Разм. пагард. Бядняк, абадранец. Хто ж Рыгор з сябе? Лапатнік, балагол, галадранец. Гартны. Паўліна Сямёнаўна таксама ціха адказала. Галадрáнцы, ды яшчэ, можа, астрожнікамі будуць! Колас.

ГАЛАДРÁНКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. Жан. да галадранец.

ГАЛАДУХА, -і, ДМ -дýсе, ж. Разм. Голад, галодны час. Гэта было вясной, якраз у тую пару, калі галадуха пануе па вёсках, калі няма чым і муху накарміць. Бядуля.

ГАЛАЙСТРА, -ы, ж. Разм. пагард. Пра беднага чалавека. / у знач. зб. Спачатку жылося ў камуне не соладка. Сабралася адна галайстра. Дуброўскі.

ГАЛАКТОЗА, -ы, ж. Просты цукар, які з'яўляецца састаўной часткай лактозы (малочнага цукру).

[Ад грэч. §а!а (§а1акіов) — малако.]



ГАЛАКТЫКА, -і, ДМ -тыпы, ж. і. (з вялікай літары). Вялікая зорная сістэма, да якой належыць Сонца і ўся наша планетная сістэма разам з Зямлёй.

2. Ўсякая іншая зорная сістэма, падобная да нашай зорнай сістэмы.

[Ад грэч. даíакíіков — малочны.]

ГАЛАКТБІЧНЫ, -ая, -ае. Які адносіцца да галактыкі. Галактычны экватар.

ГАЛАЛЁД, -у, М -дзе, м. Тое, што і галалёдзіца.

ГАЛАЛЁДЗІЦА, -ы, ж. Ледзяная корка на паверхні зямлі, не пакрытая снегам; галалёд. Зноў прыціскаў марозік, і галалёдзіца шклом пакрывала дарогі. Дуброўскі. // Стан пагоды, калі паверхня зямлі, дрэў і інш. пакрыта ледзяной коркай. У той дзень была галалёдзіца, тратуары зрабіліся слізкімі і Валіку прыходзілася ўвесь час асцерагацца, каб не пакаўзнуцца. Жычка.

ГАЛАЛІТ, -у, М -лíце, м. Пластмаса з бялковага рэчыва — казеіну, падобная на натуральны рог, але цвярдзейшая і менш эластычная за яго. Гузік з галаліту.

[Ад грэч. даíа — малако і Ііíоз — камень.]



ГАЛАМАН, -а, м. Той, хто мае цягу да ўсяго французскага.

ГАЛАМАШЯ, -і, ж. Цяга да ўсяго французскага.

ГАЛАМЯНКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. Жывародзячая рыба, якая жыве ў возеры Байкал на вялікай глыбіні.

ГАЛАНДЗЕЦ гл. галандцы.

ГАЛÁНДКА гл. галандцы.

ГАЛÁНДСКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да Галандыі, галандцаў, належыць ім. Галандская мова. Галандскі сыр.

ОГаландская печ гл. печ.

ГАЛАНДЦЫ, -аў; адз. галáндзец, -дца, м.; галáндна-, -і, Д М -дцы; мн. галáндкі, -дак; ж. Народ,» які складае асноўнае насельніцтва Га\ ,ягдйдыі (Шдэрдандаў).

||/ ДЛЯ \?~.<

ГАЛÁНКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. Разм. 1. Жывёла галандскай пароды (карова, курыца і інш.).

2. Тое, што і галандская печ {гл. печ). Ад круглай галанкі павявала прыемным цяплом. Якімовіч.

ГАЛАНОГІ, -ая, -ае. Разм. Босы, з голымі нагамі. На тапчане сядзіць ужо даўно не злосная на бабулю Ніна, а перад ёю галаногі, вясёлы Толік. Брыль.



ГАЛАНТАРЭЙНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галантарэі. Галантарэйны тавар. // Прызначаны для продажу галантарэйных вырабаў. Галантарэйны магазін.

ГАЛАНТАРЗЙШЧЫК, -а, м. Разм. Прадавец галантарэі.

ГАЛАНТАРЭЯ, -і, ж. Агульная гандлёвая назва дробных прыналежнасцей туалету (галынтукі, істужкі, пальчаткі, гузікі і інш.).

[Фр. ^аíапíегіе.]



ГАЛАНТНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць галантнага; ветлівасць, ласкавасць, далікатнасць. Галантнасць у абыходжанні з гасцямі.

ГАЛАНТНЫ, -ая, -ае. Ветлівы, ласкавы, далікатны. Хлопцы адкінулі ў адносінах да Маі ранейшае панібрацтва і стараліся быць галантпымі. Карпюк. [Афіцэр] прыціснуў левую руку да грудзей, схіліў галаву ў галантныж паклоне. Васілёнак.

ГАЛАПУЗЫ, -ая, -ае. Разм. З голым жыватом (звычайна пра дзяцей).— Прэч! Наз-зад> галапузыя чэрці! зашыпеў на [хлапчукоў] спраўнік і пагразіў шабляй. Хомчанка.

ГАЛАРУЧ, прысл. Разм. Без рукавіц, з голымі рукамі. Не ідзі на мароз галаруч.

ГАЛАС, -у, м. Разм. Бязладны шматгалосы крык, шумная нястройная размова. Гурт дзяцей, што таўпіліся перад варотамі будынка, падняў зычны галас. Гартны.
Творчески- практическое: >>
Основные этапы реализации программы Ведущие направления деятельности участников Задачи этапов Средства и формы деятельности Результаты деятельности 1. Подготовительный Этот этап характеризуется тем, что подготовка к летнему оздоровительному сезону «СОКОЛЕ» начинается в январе- мае 2011 года. Этап включает в себя: разработку концепции, кадрового потенциала, программного обеспечения; подбор и конкурсный отбор педагогических кадров для работы в лагере; процедуру подготовки и обучения для работы в рамках программы вожатых, воспитателей, педагогов дополнительного образования; предпрограммная диагностика интересов и ожиданий детей и подростков. 2. Организационный Адаптация: демонстрация имеющегося опыта; согласование желаемого с реальными условиями; осуществление выбора; общение 1.Знакомство участников смены с детским лагерем «СОКОЛ». 2.Формирование творческих групп, органов самоуправления. 3.Создание условий для самоопределения участников смены в выбранном виде деятельности и дальнейшем развитии. 4.Выявление уровня притязаний, творческого и лидерского потенциала участников. 5.Знакомство с программой смены. 6.Планирование деятельности творческих групп, органов самоуправления. 7.Определение количества и направления конкурсов. 8.Предъявление требований к организации жизнедеятельности в условиях детского лагеря «СОКОЛ». КТД Игра- экскурсия «Здравствуй, «СОКОЛ»; Планирование работы малых групп; Презентация клубов (доп. образование) Открытие смены; Конкурс конкурсов -Положительное мотивирование включения отдыхающих в деятельность; -Организационная готовность к деятельности во всех структурах Лагеря «СОКОЛ» -Принятие программы смены; -Запись в клубы (доп. образование); -Актуализация возможностей каждого ребёнка в условиях лагеря; -Доброжелательный настрой всех участников смены друг на друга (на деятельность, на требования лагеря). 3. Основной


ГАЛАСАВАННЕ, -я, н. Падача галасоў у час выбараў або пры калектыўным вырашэнні якога-н. пытання; выбары або вырашэнне якога-н. пытання шляхам падачы галасоў. У еелізарным.. памяшканні гарадскога тэатра, дэлегаты сядзелі ў радах на крэслах і чакалі галасавання рэзалюцый. Галавач.

О Адкрытае галасаванне — галасаванне

шляхам падняцця рук. Закрытае (тайнае) галасаванне — галасаванне падачай непадпісаных бюлетэпяў або каляровых шароў.

ГАЛАСАВÁЦЦА, -сýецца; незак. Зал. да галасаваць (у 2 знач.).

ГАЛАСАВАЦЬ, -сýю, -сýеш, -сýе; незак. 1. Ўдзельнічаць у галасаванні; падаваць голас за каго-, што-н. (у час выбараў, пры вырашэнні якога-н. пытання). Галасаваць за праект пастановы.


  1. каго-што. Ставіць на галасаванне; выбіраць, рашаць шляхам галасавання. Галасаваць рэзалюцыю. Галасаваць кожнага кандыдата асобна.

  2. Разм. Спыняць машыну ўзняццем рукі. Галасаваць на дарозе.

ГАЛАСАВШ, -áя, -óе. Які мае адносіны да голасу (у 1 знач.), выконваецца голасам. Галасавы апарат.

О Галасавыя звязкі гл. звязка. Галасавая шчыліна гл. шчыліна.



ГАЛАСІЛА, -ы, м. Разм. Пра моцны або грубы голас.

ГАЛАСІСТАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць галасістага. Захапляць людзей галасістасцю.

Галасісты

18

Галерэя
ГАЛАСІСТЫ, -ая, -ае. Надзелены моцным, зычным голасам. Галасісты салавей. Недзе далёка-далёка спявалі галасістыя дзяўчаты. Стаховіч. // Звонкі, гучны. Галасісты баян. Набірае сілы песня, і нечы юначы тэнар ужо імкне ўгору, вядзе яе, звонкую, галасістую. Хадкевіч.



ГАЛАСІЦЬ, -лашý, -лóсіш, -лóсіць; незак. 1. Голасна плакаць, прыгаворваючы (пры выражэнні гора, крыўды і пад.). Раманіха, схапіўшыся рукамі за галаву, галасіла: А сын ты мой... А што ок з табой зрабілі. Чарнышэвіч. [Сястра]., павісла мне на грудзі і галосіць: «Казічак, братка!». Васілевіч.

  1. што і без дап. Уст. Выконваць абрадавыя песні-плачы (звычайна ў час пахавальнага ці вясельнага абрадаў). Галасіць на магіле.

  2. Абл. Голасна крычаць, аднастайна выкрыкваць што-н.— Тхор! Тхор! Дзяржы яго! галосіць, Гарачка дзядзьку так і носіць, Бяжыць, тхара ён даганяе. Колас.

  3. перан. Ствараць гукі, падобныя на галашэнне. Галасіла ў сотню труб Над чарапічным дахам замець. Танк.

О Голасам галасіць — гучна, з енкам і выкрыкамі плакаць (ад болю, вялікага гора і пад.).

ГАЛАСЛОЎНАСЦЬ, -і., ж. Уласцівасць галаслоўнага. Галаслоўнасць сцвярджэння.

ГАЛАСЛÓЎНЫ, -ая, -ае. Заснаваны толькі на словах, не пацверджаны фактамі; пеабгрунтаваны. Галаслоўныя абвінавачванпі.

ГАЛАСНÉЙШЫ, -ая, -ае. Выш. ст. да прым. галаспы.

ГАЛАСНІК, -á, н. 1. Рэзанатарная адтуліна ў верхняй дэцы струнных музычных інструмептаў для павелічэння працягласці і сілы гуку.

2. звычайна мн. (галаснікí, -óў). Медныя або керамічныя пасудзіны ў форме гаршкоў, якія ўмуроўваюцца ў сцены сваімі адтулінамі ўнутр і служаць для паляпшэнпя акустыкі памяшкання. Галаснікі Каложскай царквы.



ГАЛАСНЬТ, -áя, -óе. Разм. Звонкі, гучны. Галасныя званы. Недзе далёка брэша галаспы сабака, і звон брэху доўга гучыць у лесе. Мурашка.

ГАЛАСОК, -скá, м. Памянш.-ласк. да голас (у 1, 2 знач.).

ГАЛАТУРЫІ, -ый. Клас беспазваночных жывёл тыпу ігласкурых.

[Гр. поíоííшгіоп.]



ГАЛАЎШй, -áя, -óе. 1. Які мае адносіны да галавы (у 1 знач.). Галаўны боль. // Прызначаны для галавы. Галаўны ўбор.

2. Які ідзе ўперадзе чаго-н.; перадавы. Галаўны мінаносец. Галаўны атрад. Ц Асноўны, вядучы. Галаўное прадпрыемства. Галаўная партарганізацыя.



О Галаўны мозг гл. мозг.

ГАЛАУНЯ, -і ж. 1. Выкліканая грыбамі-паразітамі хвароба збожжавых злакаў, пры якой зерне ператвараецца ў пыл або ў цвёрдую чорную нарасць.

2. мн. галóўні, -лóвень. Абл. Вялікая галавешка. Праз хвіліну вогнішча было раскідана, чадныя галоўкі шыпелі ў траве. Самуйлёнак.



ГАЛАЧКА ', -і, ДМ -чцы; Р мн. -чак; ж. Памянш.-ласк. да галка'; маладая галка. Без роднай мамачкі заклююць галачкі. З нар.

ГАЛАЧКА2, -і, ДМ -чцы; Р мн. -чак; ж. Памянш.-ласк. да галка2.

ГАЛАШТАННІК, -а, м. Разм. неадабр. Пра таго, хто ходзіць без штаноў, напаўраздзеты (звычайна аб дзецях).

ГАЛАШТÁННЫ, -ая, -ае. Разм. неадабр. Без штаноў, напаўраздзеты. Галаштапны хлапчук.

ГАЛАШЧОК, -у, м. Абл. Вялікі мароз з ветрам (звычайна ў пачатку зімы да выпадзення снегу). Вось аднойчы ўдарыў галашчок, падзьмуў халодны, сіберны вецер і аднекуль прыгнаў цёмныя, нізкія хмары. Сачанка.



ГАЛАШЭННЕ, -я, н. 1. Дзеянне паводле знач. дзеясл, галасіць, а таксама гукі гэтага дзеяння. Ніна ўяеіла вёску, ахопленую пажарам, крыкі і галашэнне жанчын, дзікае рыканне жывёлы, і ў яе замерла сэрца. Шчарбатаў.

2. Від даўнейшых народных абрадавых песень: плач з выпадку смерці, выхаду замуж і пад. Маналогі Крыстыпы пабудаваны на., імправізацыі беларускіх., песень і галашэнняў. «Полымя».



ГАЛГАН, -а, м. Уст. лаянк. Галадранец; нягоднік. Пан пачынае з высокага ганка: Як ты асмеліўся, галган пракляты, каля палаца хадзіць панібратамР Дубоўка. Хапай, хапай яго, галгана! закрычаў пан на лёкая.Гэта ж Рымша! Якімовіч.

польск.]



ГАЛГОФА, -ы, ж. 1. Месца паблізу Іерусаліма, дзе, паводле біблейскіх паданняў, праводзілася пакаранне і дзе быў распяты Хрыстос.

2. перан. Месца нягод і пакуты, крыніца няшчасця. Вось яно маячьгць ужо., на спадах блізкай гары, славутае Каджорскае шасэ, галгофа многіх. Самуйлёнак.

[З арамейскай.]

ГАЛÉННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, гáліць і галіцца.

ГАЛÉНЬ, -льня, м. Абл. Стары венік без лісця; дзяркач. Маці, відаць, цэлы гай., гальнёў сшаравала, Пакуль падлога Зрабілася гладкая. Барадулін.

ГАЛÉРА, -ы, ж. Вялікае драўлянае мнагавёсельнае ваепнае судна (да пачатку 19 ст.).

[Іт. ^аíега.]



ГАЛЁРНЬІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галеры, галер. Галерная аснастка. Галерны флот.

ГАЛЕРЭЯ, -і, ж. 1. Вузкі крыты калідор, праход, які злучае дзве асобныя часткі будынка. // Доўгі крыты калідор або балкон уздоўж сцяны дома. Вісячая галерэя. Ц Доўгая вузкая, адкрытая з бакоў або зашклёная пабудова, якая размешчана асобна ад жылля і прызначана для прагулак, адпачынку і пад.

  1. Верхні ярус у тэатры, цырку і пад. Галерэі тэатра запоўнены гледачамі.

  2. Доўгі і вузкі падземны ход у ваенных збудаваннях, горных вырабатках і пад. Падземная галерэя. [Дошцы] прыйдзецца ляжаць у новым доме, у моцнай столі, ці галерэю абшываць дзе-небудзь у далёкай штольні. Дудар.

  3. Спецыяльна ўпарадкаванае памяшканне для выстаўкі мастацкіх твораў; мастацкі музей. Карцінная галерэя.

  4. перан. Пералік, шэраг, сістэма чаго-н. Галерэя вобразаў. Купала паказвае цэлую

Галета ' 19 Галіцца

галерзю прадстаўнікоў капіталістычнага драпежніцтва. Івашын.

[Іт. ^аІІегіа.]

ГАЛÉТА, -ы, ДЗІ -лéце, ж. 1. Плоскі сушаны праснак (уяíываецца замест хлеба ў час падарожжаў, ваенных паходаў і пад.).

2. Род пячэння.

[Фр. ^аíеííе.]

ГАЛЁТШК, -а, м. Разм. пагард. Бедны чалавек; жабрак. [Рыгор:] Не буду ж я галетнікам цэлы век? [Кацярына:] Хто гэта ведае, што некалі будзе. А цяпер сёння свята вось, а ты босы сядзіш, абуцца няма ў што. Крапіва.

ГАЛЁТШЦКІ, -ая, -ае. Разм. Які мае адносіны да галетніка, уласцівы яму. Галетніцкае жыццё.

ГАЛÉЦ, -льцá, м. 1. Невялічкая прэснаводпая рыба сямейства ўюновых з тонкай скурай без лускі.

2. Рыба сямейства ласасёвых, якая водзіцца ў паўночных морах.



ГАЛЁЦЬ, -ею, -éеш, -éе; незак. 1. Паступова агаляцца, станавіцца голым (пра лес, поле і пад.). Журба., ішла не толькі ад таго, што поле галела, што ў ім адчуваўся нядобры, пагібельны подых недалёкай восені. Мележ. // перан. Бяднець.

2. Быць у аголеным стане, выглядаць пустым, голым (пра лес, поле і пад.). Г алелі рудыя папары. Гартны. // перан. Жыць бедна. Галеюць дзеці век без хлеба, ІІадзёрты жончын чаравік. Не маю грош[ай] на патрэбу, Бо я мужык, дурны мужык. Купала.



ГАЛЕЧА, -ы, ж. Адсутнасць сродкаў для жыцця; крайняя беднасць. Голад, галеча, непасільная праца на кулацкім полі ад цямна да цямна хіба не аб гэтым пісалі паэтыыасікі? Бярозкін. Над краем колішняй бядота і галены Жыццё, яв сонца, не спыняе рух. Звонак.

ГАЛЕЧШК, -у, м. Горная парода, якая складаецца з рачной або марской галькі. Дно возера цвёрдае, укладзенае пераважна пяском, гравіем і галечнікам. «Беларусь».

ГАЛЕЧНЫ, -ая, -ае. Які складаецца з галькі, пакрыты галькай. Галечны пласт. Галечны бераг.

ГАЛЁКАННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, галёкаць, а таксама гукі гэтага дзеяння. Восеньскімі раніцамі хвойнік напаўняўся вясёлым гоманам і галёканнем дзяцей. Шамякін.

ГАЛЁКАЦЬ, -аю, -аеш, -ае; незак. Разм. Гучна крычаць, звычайна пераклікаючыся ў лесе; гойкаць. Чаму ён, Суконка, павінен хавацца ад тых, з кім некалі разам бегаў у гэты лес, свістаў і галёкаў на ўсё горла? Паслядовіч. Галёкалі, крычалі на ваўка Начлежнікі. Танк. // Шумна размаўляць, галасіста спяваць і пад. Госці галёкалі ў паўтара дзесяткі горлаў так, што ў Сімона зазвінела ў вушах. Самуйлёнак. Не зважаючы на стомленасць, дзяўчаты і хлопцы галёкалі на ўсё балота песні. Сабаленка.

ГАЛЁКНУЦЬ, -ну, -неш, -не; зак. Аднакр. Ва галёкаць.

ГАЛЁНАЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галёнкі. Галёначная косць.

ГАЛЁНКА, -і, ДМ -пцы; Р мн. -нак; ж. Частка нагі ад калена да ступні. Балелі ногі ў

галёнках, хацелася піць, і ціха ныла спіна. Пташнікаў.

ГАЛЁНКАСТУПНЁВЫ, -ая, -ае. Які злучае галёнку і ступню (пра сустаў).

ТАЛЕРКА, -і, ДМ -рцы, ж. Разм. Тое, што і галерэя (у 2 знач.). Настрой гледачоў прыўзняты. Асабліва шумна на галёрцы, дзе моладзь студэнты. Брыль.

ГАЛЁШ гл. галош.

ГАЛІЗНА, -ы, ж. Выгляд, стан аголеыага цела. Прыкрыць галізну. // Адсутнасць покрыва на чым-н.; аголенасць. Галізна скал. Галізна асенняга лесу.

ГÁЛІЙ, -ю, м. Хімічны элемент, рэдкі метад серабрыста-белага колеру.

[Ад геагр. назвы.]

ГАЛІНА, -ы, ж. 1. Бакавы адростак на ствале дрэва; сук з веццем. Тонкаю галінай Трэцца дуб аб дуб. Бядуля. Свае галіны Чаромха млосна зварухне, І раскалыша звон пчаліны. Гаўрусёў.

2. Адгалінаванне ад чаго-н. галоўнага, асноўнага. Што датычыць Мінскага ўзвышша, то яно ў паўночна-ўсходні.ч напрамку паніжаецца, расшчапляючыся на дзве галіны. Прырода Беларусі.



ГАЛІНА, -ы, ж. Асобпая вобласць навукі, вытворчасці і пад.; пэўная сфера заняткаў, дзейнасці. Працаваць у галіне фізікі. Новыя галіны прамысловасці. Старшыня., калгаса Сямён Антонавіч Крыжачэнка паказваў гасцям жывёлагадоўчыя фермы, грамадскае будаўніцтва, знаёміў з усімі галінамі вялікай., гаспадаркі. Пянкрат.

ГАЛІНАСТЫ, -ая, -ае. З вялікімі галінамі; разложысты, разгалісты. Галінасты дуб.

ГАЛШÉННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, галініцца.

ГАЛШІСТЫ, -ая, -ае. З вялікай колькасцю галіп. Галіністы парастак. Галіністая пшаніца. ІІ Які мае выгляд галін. Галіністыя рогі аленя.

ГАЛІНІЦЦА, -ніцца; незак. Пускаць адросткі, абрастаць галінамі. Сцябло галініцца.

ГАЛІНКА, -і, ДМ -нцы; Р мн. -нак; ж. Памянш.-ласк. да галіна; невялікая галіна. Зубр рушыць далей, абрываючы мімаходам маладыя галінкі ясеня. В. Вольскі.

<< предыдущая страница   следующая страница >>