1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - gozda.ru o_O
Главная
Поиск по ключевым словам:
1. Чацвёртай літара беларускага алфавіта, якая мае назву - страница №3/15


ГАЛІНКАВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галінкі, прыгатаваны з галінак. Галінкавы корм.

ГАЛШОВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да пэўнай галіны, ахоплівае асобную галіну. Галіновы навукова-даследчы інстытут. Галіновая канферэнцыя.

ГАЛІФЭ, нескл., н. Штаны спецыяльнага крою, якія абцягваюць калені і расшыраюцца ўгору.

[Ад уласн, імя.]



ГАЛІЦЦА, гáлюся, гáлішся, галіцца; незак., на каго-што. Разм. Квапіцца на глто-н., імкнуцца завалодаць чым-н. Галіцца на чужое дабро.

ГАЛІЦЦА, галюся, гóлішся, гóліцца; незак. 1. Галіць сябе; брыцца. [Янукевіч] старанна галіўся і доўга ўціраў далонямі крэм у скуру шчок. Хадкевіч.

  1. Не насіць барады і вусоў. Як і некалі, дзядзька Іван не адпускае барады, голіцца. Васілевіч.

  2. Зал. да галіць.

Галіцызм

20

Галоўка
ГАЛІЦЫЗМ, -а, м. Слова ці выраз, запазычаны з французскай мовы. Большасць французскіх слоў, або галіцызмаў, пранікла ў беларускую мову праз рускую або польскую. .Юргелевіч.

[Фр. ^аПісізте.]



ГАЛІЦЬ, галю, гóліш, гóліць; незак., кагошто. 1. Зразаць брытвай валасы; брыць. Сяргей Суравец толькі кончыў валіць свой пушок на барадзе і мыўся над ражкаю. Крапіва.

2. Не насіць барады і вусоў. [Шаблюк] насіў невялікія сівыя вусы, але акуратна галіў бараду. Шамякін.



ГÁЛКА ', -і, ДМ -лцы; Р мн. -лак; ж. Птушка сямейства крумкачовых з чорным апярэннем. Угары, на голых ліпах, голасна і сварлíеа крычалі галкі. Шамякін.

ГÁЛКА2, -і, ДМ -лцы; Р мн. -лак; ж. Тое, што і г а лу ш к а (у 1 знач.). [Андрэйка] адламаў ад скібкі хлеба кавалак мякішу і зляпіў галку. Гамолка.

ГАЛКІПЕР, -а, м. Уст. Варатар. [Англ. цоаí-кеерег.]

ГАЛЛЁ, -я, н., зб. Дробнае сучча, галіны. У ззянні песцяцца бярозы, Галлё спусціўшы да зямлі. Колас. Верхавіны .. дрэў былі такія пыыíныя, што спляталіся галлём угары і ўтваралі цяністы зялёны тунель. Чарнышэвіч. // Сухія абламаныя галіны дрэў, кустоў; хвораст, ламачча. Паабапал дарогі .. ляжала вялікае ляда, заваленае сухім галлём. Шамякін.

ГАЛО, нескл., н. Аптычная з'ява ў форме каляровага бліскучага круга вакол Сонца або Месяца, якая ўтвараецца ў выніку пераламлення святла ў ледзяпых крышталіках верхніх слаёў атмасферы. Кожная [вясёлка] красавалася, з трохі сумнай радасцю паказваючы, як яна падобна на маленькае сонечнае гало. Караткевіч.

[Фр. ЬаІо з грэч. ІíáІоз — круг.]



...ГАЛОВЫ, -ая, -ае. Другая састаўная частка складаных слоў, якая ужываецца ў значэннях: а) з такой галавой (у 1 знач.), характарыстыка якой даецца ў першай частцы, напрыклад: светлагаловы, чорнагаловы; б) з такой колькасцю галоў (у 1 знач.), якая названа ў першай частцы, напрыклад: трохгаловы, шматгаловы.

ГАЛОДНЫ, -ая, -ае. 1. Які адчувае голад, хоча есці; проціл, сыты, накормлены. Горш адчуваў сябе Пятро бульба перасядала ў горле, хоць ён учора не вячэраў і быў галодны. Шамякін. Галоднай курыцы проса сніцца. Прымаўка.

  1. у знач. наз. галодны, -ага, м.; галодная, -ай, ж. Сыты галоднаму не спагадае. З нар.

  2. Выкліканы голадам. Галодная смерць.

  3. Неўраджайны; бедны на прадукты харчавання. Галодны год. Галодны край. На гаду два Юр'і, ды абодва, дурні: увосень халодны, а вясной галодны. З нар.

  4. Бедны, недастаткова (для задавальнення патрэбы ў ежы, у сродках жыцця). Галодны абед. Галодны заработак, а Годзе трымаць на галодным пайку Рагулю, падласую, гнедую: Дарогу турнэпсу! Прастор бураку! Крапіва.

О На галодны зуб — гл. зуб.

ГАЛОІДНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галоідаў, змяшчае ў сабе галоіды. Галоідпая соль.

ГАЛОІДЫ, -аў; адз. галóід, -у, М -дзе, м. Уст. Галагены.

[Ад грэч. ЬáІз — соль і еісíоз — від.]



ГАЛОП, -у, м. 1. Хуткі алюр, бег каня наўскач. Конь .. пусціўся ў шалёны галоп, і коннік не стрымліваў яго, не сцішаў. Лынькоў.

2. Даўнейшы танец у хуткім тэмпе, а таксама музыка да гэтага танца. Зайграць галоп.

О 3 месца ў галоп гл. месца.

[Фр. §а1ор.]

ГАЛОПАМ, прысл. 1. Хуткім алюрам; наўскач. Афіцэр сеў і пагнаў галопам, але ў каня моцна заквактала селязёнка, і коннік перавёў яго на шаг. Карпюк. Бягуць, галопам імчаць коні. Бядуля.

2. перан. Вельмі хутка.



ГАЛОСНЫ, -ая, -ае. Які ўтвараецца пры свабодным праходжанні паветра праз поласць рота (пра гукі мовы). Галосны гук. / у знач. наз. галосны, -ага, м.; галосная, -ай, ж. Галосныя беларускай мовы. Правапіс галосных.

О Беглая галосная — у беларускай мове: галосныя гукі «о» і «е», якія маюцца ў адных формах слова і знікаюць у другіх, напрыклад: сон сну, пень — пня.



...ГАЛОСЫ, -ая, -ае. Другая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае: а) з такім голасам, які паказваецца у першай частцы, напрыклад: звонкагалосы, рознагалосы; б) з такой колькасцю галасоў, якая названа ў першай частцы, напрыклад: двухгалосы, шматгалосы,

ГАЛОТА, -ы, ДМ -лóце, ж. Разм. 1. зб. Беднякі, бедната. Сярод настаўніцкай галоты самым багатым быў Нічыпар Янкавец. Колас.

2. Беднасць, галеча. [Тамаш:] Пражыў век дабра не бачыў .. Бо галота страшная, бядота несусветная. Часам і кавалка хлеба ў хаце не было. Чорны.



ГАЛОЎ... Першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па значэнню:

а) слову галоўны, напрыклад: галоўурач;

б) словам галоўнае ўпраўленне, напрыклад: галоўкінапракат, галоўліт.

ГАЛОЎБУХ, -а, м. Галоўны бухгалтар.

ГАЛОЎКА, -і, ДМ -лóўцы; Р мн. óвак; ж. 1. Памянш.-ласк. да галава (у 1, 6 знач.). Дзіцячая галоўка. Галоўка сыру.


  1. Шарападобны плод, шарападобнае або прадаўгаватае суквецце некаторых раслін. Галоўка маку. Галоўка дзьмухаўца. Красаваліся буйныя малінавыя галоўкі канюшыны. Мележ. // Пра клубепь цыбулі, качан капусты. Сама зямля без гною тлуста, І надта родзіцца капуста: 3 вядро галоўкі вырастаюць. Колас. // звычайна мн. (галоўкі, -лóвак). Плады, каробачкі лёну. Лянок, паслушны лёгкаму ветру з усходу, кланяецца сваёй гаспадыні, пашумліваючы спелымі галоўкамі. Кулакоўскі.

  2. Патоўшчаная канцавая частка чаго-н. Галоўка бедранай косці. Галоўка запалкі. Галоўка цвіка.

  3. толькі мн. (галоўкі, -лóвак). Пярэдняя частка саней. Пакласці сена ў галоўкі. Бацька хутка ўлажыў дровы крыху вышэй за галоўкі перавязаў вяроўкаю за развалкі. Мыслівец.

  4. толькі мн. (галоўкі, -лóвак). Пярэдняя частка ботаў, якая пакрывае пальцы і верхнюю частку ступні. Паставіць у ботах новыя

Галоўкаверх 21 Галун

галоўкі. Боты не надта хвацкія: да старых, абшарпаных халяў прышыў Адам галоўкі з траскучай карабацістай скуры. Навуменка.

О БаяЕая галоўка — тое, што і б о е г алоўка. О Гладзіць па галоўцы каго гл. гладзіць. ГАЛОЎКАВЕРХ, -а, 'м. Вярхоўны галоўнакамандуючы.

Аналіз бізнес-процесів: Cхема процесів >>
Хто є нашими покупцями? Якими є головні сподівання цих покупців? Якими є результати наших бізнес-процесів? Як наші споживачі можуть використати ці результати? Як впливає на результат невірна організація процесу? Запитання 1 і 3 допоможуть робочій групі визначити обсяг роботи щодо основних бізнес-процесів підприємства, не відволікаючись на другорядні процеси. Запитання 2, 4 і 5 взагалі не варто розглядати, не порадившись спочатку з тими, хто може дати єдину правильну і значущу відповідь – покупцями. Визначивши обсяг і очікувані результати процесу, робоча група приступає до відстеження процесу у зворотному напрямку (починаючи з покупців і кінцевих результатів), через різні операційні відділи до основних вхідних матеріалів. Таким чином, робоча група створює поетапну блок-схему, де показано усі види діяльності у процесі виробництва певного продукту чи послуги. Починати роботу над такою схемою варто з макрорівня: визначити бізнес-процеси високого рівня, перш ніж деталізувати кожну діяльність окремо. Не слід брати занадто багато процесів: одночасно розглядати доцільно 5-6, але не більше десяти процесів. Послідовно розглядаючи процес з дедалі більшою деталізацією, потрібно пам'ятати, що схема процесів не є точною наукою. В схемі лише зібрана логічна інформація про хід робіт і послідовність видів діяльності. Діяльність – це ряд пов'язаних між собою дій, що виконуються однією особою чи групою людей в даний час і в даному місці. Діяльність визначається не для аналізу найменших етапів виробничого циклу, як можуть подумати деякі інженери-виробничники, а для того, щоб зрозуміти, як виконуються найважливіші види діяльності в процесі існування бізнесу. Не можна забувати, що кожна схема бізнес-процесів обов'язково включає покупців, кінцевий продукт, сам процес і вхідні матеріали. Схема бізнес-процесів – це сполучені між собою прямокутники, кожним з яких позначається діяльність, рішення чи певний результат. Напрямок процесу показано стрілками на схемі. В блок-схемах існує низка стандартних символів, частина яких наведена в слайді. Втім, не будемо зупинятися на цьому, оскільки люди з аналітичними чи технічними навичками інстинктивно розуміють принципи складення таких схем. Справді, в більшості випадків можна виконати досить якісний аналіз без додаткових порад чи консультацій. Для цього потрібні лише здоровий глузд, знання підприємства, олівець і аркуш паперу. Члени робочої групи мають занотувати всі думки щодо покращення робочого процесу, які можуть виникнути в ході його початкового аналізу. Втім, ці ідеї не потрібно включати до існуючої схеми. Схема бізнес-процесів повинна просто відображати дійсність. Запитання супровід щодо вхідних ресурсів та розуміння суті процесу. Якими є вхідні ресурси?



ГАЛОУНАКАМÁНДУЮЧЫ, -ага, м. Асоба, якая ўзначальвае ўзброеныя сілы дзяржавы, асобныя віды або частку ўзброеных сіл на пэўным напрамку ваенных дзеянняў.

О Вярхоўны галоўнакамандуючы — на-

чальнік усіх узброеных сіл дзяржавы ў час вайны.

ГАЛОЎНЫ, -ая, -ае. 1. Самы важны, асноўны, найбольш істотны. Галоўны герой твора, а Бязмежная адданасць справе .і скромнасць шчырага працаўніка вось дзве галоўныя рысы характару пагранічніка. Брыль. Бумажкоў, галоўны арганізатар атрада, быў і яго камандзірам. Чорны. // у знач. наз. галоўнае, -ага, н. Янка Купала перадаў галоўнае сатырычна-маралістычны пафас байкі. Палітыка. // у знач. пабочн. Самае асноўнае, істотна важнае. Многа думаў.. Сцёпка, і надумаўся ён за навуку сур'ёзна ўзяцца. Але як? Часу няма і, самае галоўнае,- няма кніжак. Колас. // Цэнтральны, самы значны, самы вялікі (пра вуліцу, магістраль і пад.). Галоўная вуліца. Уздыхнуў паравоз парай і без гудкоў, без свісткоў выбраўся на галоўны пуць. Лынькоў.

2. Які ўзначальвае каго-, што-н., старшы па службе. Галоўны інжынер. Галоўны канструктар. Галоўны урач.

О Галоўная кватэра гл. кватэра. Галоўная кніга гл. кніга. Галоўны сказ гл. сказ. Галоўны член сказа гл. член. О Галоўным чынам гл. чын. ГАЛОЎЧАТЫ, -ая, -ае. Які мае галоўку, з галоўкай (у 2 знач.). Галоўчаты лён.

ГАЛОШ і (уст.) ГАЛЁШ, -а, м. Гумавы абутак, які адзяваецца паверх другога абутку для засцярогі ад гразі, вады. [Пятрусь] нагой аб нагу скінуў з валёнкаў галошы, г, адзін па адным, яны мякка ляпнулі аб падлогу. Брыль.

<С> Пасадзіць у галош гл. пасадзіць. Сесці ў галош гл. сесці.

ГАЛОШНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галошаў, прызначаны для іх вырабу. Галошны цэх. Галошны матэрыял.

ГАЛС, -а, м. 1. Снасць паруснага судна, якой прымацоўваецца да мачты піжні пярэдні вугал косага паруса.


  1. Напрамак руху судна адносна ветру. Правы галс. Левы зале. Змяніць галс.

  2. Адрэзак шляху судна ад павароту да павароту.

[Гал. ЬаІз.]

ГАЛУБАЧКА, -і, ДМ -чцы; Р мн. -чак; ж. 1. Разм. Тое, што і галубка (у 2 знач.).

2. Ласк. да галубка (у 1 знач.).



ГАЛУБЁЦ гл. галубцы.

ГА ЛУ ВІНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да голуба, належыць яму. Галубіныя пароды. Галубінае яйцо. Ц Уласцівы голубу, такі, як у голуба. Галубіны нораў, а [Машка] рупліва тупала па пяску, тоўхаючыся ўперад галубінай хадой. Брыль. // Заснаваны на выкарыстанні паштовых галубоў. Галубіная пошта.

2. перан. Пяшчотны, ціхі, незласлівы. Галубіная душа. □ —Звонкай песняй, харошаю казкаю Ў душы маёй вернай жывеш, Бо сваёй галубінаю ласкаю Акрыляеш, мне сілы даеш. Бялевіч.

ГАЛУБІЦЦА, -біцца; незак. Нар.-паэт. Мілавацца, песціць, лашчыць адзін аднаго. [Міхась (да Адася і Надзі):] Ну, галубкі, досыць галубіцца вам! Прызнавайцеся, калі вяселле ваша гуляем? Козел.

ГАЛУБІЦЬ, -блю, -бíш, -біць; незак., каго. Нар.-паэт. Песціць, мілаваць, лашчыць. Сына ў калысцы галубіць матуля. Кірэенка.

ГАЛУБКА, -і, ДМ -бцы; Р мн. -бак; ж. 1. Самка голуба.

2. Разм. Ужываецца як ласкавы зварот да жанчыны. Спявай мне, дзяўчынка, пра кветкі, пра гай, Пра лепшыя дні, пра вясну, Пра наша каханне, галубка, спявай Пад ціхі твой спеў я засну. Чарот.



ГАЛУБОК, -бкá, м. 1. Памянш.-ласк. да голуб (у 1 знач.); малады голуб.

2. Разм. Ужываецца як ласкавы зварот да маладзейшага за сябе мужчыны.— Аслаб я вельмі, галубок, Ігнасік, дай напіцца. Бялевіч. ГАЛУБЦБІ, -óў; адз. галубéц, -бцá, м. Страва, прыгатаваная з мяснога ці якога-н. іншага фарнíу, загорнутага ў капусныя лісты і тушанага ў соусе.— А я такіх галубцоў нагатавала, што Пеця ледзь ад талеркі адарваўся, ласкава казала Рыпіна. Стаховіч.



ГАЛУБЧЫК, -а, м. Разм. Ужываецца як ласкавы зварот да мужчыны. Гару н упаў на калені. Павел Сцяпанавіч... галубчык, родны. Богам клянуся, дзецьмі сваімі. Не віноўны я. Шамякін. / 3 адценнем папроку, пагрозы, зларадства. Папаўся, галубчык! □ — А ну, падымайся, галубчык! раптам крыкнула.. [Люба], тупнуўшы нагою. Марціповіч.

ГАЛУБЯНЯ і ГАЛУБЯНЁ, -няці; мн. -няты. -нят; н. Птушаня голуба.

ГАЛУБЯТШК, -а, м. 1. Чалавек, які займаецца дрэсіроўкай галубоў; любіцель галубоў. [Віктару] таксама хацелася пахваліцца, што ён перабудаваў галубятню, нечакана пазнаёміўся з галубятнікам з суседняй вёскі, тутэйшым настаўнікам, і выменяў у яго пару рэдкіх паштавікоў. Шамякін.

  1. Лоўчая птушка (ястраб, сокал), якую выпускаюць на галубоў.
    Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации >>
    Сотрудничество Чувашской Республики Российской Федерации и Чешской Республики за 2006г. Чешская Республика является одним из торгово-экономических партнеров Чувашской Республики Российской Федерации. В мае 2005 года состоялся визит делегации Чувашской Республики во главе с Председателем Кабинета Министров Чувашской Республики С.А. Гапликовым в Чешскую Республику, в рамках которого была подписана Памятная записка о встрече представителей Кабинета Министров Чувашской Республики Российской Федерации и Министерства промышленности и торговли Чешской Республики от 18.05.2005 г. В 2006 году по данным Приволжского таможенного управления внешнеторговый оборот Чувашской Республики с Чешской Республикой увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,0 раза и составил 1240,8 тыс. долл. США (0,5% от общего внешнеторгового оборота Чувашской Республики). В том числе экспорт составил 880,9 тыс. долл. США (0,5% от общего объема экспорта), что в 2,8 раза больше, чем в 2005 году. Импорт увеличился по сравнению с 2005 годом в 3,5 раза и составил 359,9 тыс. долл. США (0,4% от общего объема импорта). Внешнеторговый оборот между Чувашской Республикой Российской Федерации и Чешской Республикой за период 2002-2006 гг. тыс.долл. США Внешне- торговый оборот В % к пред. году Экспорт В % к пред. году Импорт В % к пред. году Сальдо 1 2 3 4 5 6 7 8 2002 252,9 81,8 147,8 76,5 105,1 90,5 42,7 2003 1056,2


  2. Разм. Тое, што і галубятня.

ГАЛУБЯТНЯ, -і; Р мн. -бяцень; ж. Памяшканне для галубоў, якое робіцца на даху, у падстрэшшы і пад. Дом стаіць у цэнтры сяла на каменным падмурку, наверсе прыгожая галубятня, пафарбаваная ў блакітны колер. Гамолка. // перан. Разм. Высокае месца (звычайна пра жыллё, размешчанае на самым высокім паверсе). Адно., кепска: занадта высока і лесвічныя пралёты крутыя пакуль Заранік падымецца на галубятню, як ён называе свой пакой, задыхваецца: сэрца... Хадкевіч.

ГАЛУБЯЦІНА, -ы, ж. Разм. Мяса голуба як прадукт харчавапня.

ГАЛУН ', -ý, м. Падвойная сернакіслая соль алюмінію, маргапцу і інш. (у крышталічнай форме скарыстоўваецца ў тэхніцы, а таксама для спынепня крыві пры парэзах).

ГАЛУН2, -á і -ў, ле. 1. -у. Залатая, сярэбраная або мішурная тасьма, якая нашываецца на форменнае адзенне. Нашыць палоскі з галуну.

Галунны

22

Галянасты


2. -а. Нашыўка з гэтай тасьмы. На сонцы зброя залаціцца, і ззяе шоўк і галуны. Машара.

[Фр. §а1оп.]



ГАЛУННЫ, я, -ае. Які мае адносіны да галуна2. Галунны шнур. Галунны каўнерык.

ГАЛУНОВЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да

галуну '.



ГАЛУРГІЯ, -і, ж. Галіна хімічнай тэхналогіі, якая Бывучае і распрацоўвае спосабы атрымання розных солей з прыродных ці штучна прыгатаваных водных раствораў.

[Ад грэч. ЬáІз — соль і éг§оз — работа.]

ГАЛУШКА, -і, ДМ -шцы; Р мн. -шак; ж. 1. Круглы камяк, шарык, скачаны з якога-н. мяккага рэчыва. Галушка воску. Качаць сыр у галушкі.

2. толькі мн. (галýшкі, -шак). Страва ў выглядзе дробных клецак (з мукі або дранай бульбы), прыгатаваных на булёне ці на малацэ. Глядзелі хлопцы як на дзіва, Як дзядзька, цеста замяшаўшы, Качаў галушкі, міску ўзяўшы. Колас. З бульбы ў нас галушкі вараць, Нашу бульбу ўсюды хваляць. Русак.



ГАЛЧАНЯ і ГАЛЧАНЁ, -няці; мн. -няты, -нят; н. Птушаня галкі.

ГÁЛЧЫН, -а. Які належыць галцы'. Галчына гняздо.



ГАЛЧЬТНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галкі ', уласцівы ёй. Галчыны крык.

ГАЛЫ, -аў; адз. гал, -а, м. 1. Рымская назва старажытных кельцкіх плямён, якія ў 4— 1 стст. да н. э. насялялі тэрыторыю сучаснай Францыі і Бельгіі.

2. Уст. паэт. Фрапцузы.

ГАЛЫЦЬБÁ, -ы, ж., зб. Разм. Бедната, бедныя людзі.

ГАЛЫШ, -á, м. Разм. 1. Голы чалавек, голае дзіця.


  1. Бедны чалавек. Хто Якім? Галыш, без роду, сын убогага, батрак! Колас.

  2. Круглы гладкі камень. На галышах, ля стромкай кручы Расце самшыт з каравым суччам. Грахоўскі. Анечка ішла, увесь час баязліва паглядаючы на ваду, чаплялася жоўтымі сандалікамі за вапенныя галышы. Паслядовіч.

ГАЛШШКА, -і, ДМ -шцы; Р мн. -шак; ж. 1. Жан. да галыш (у 1, 2 знач.).

2. Тое, што і галыш (у 3 знач.).



ГАЛЫІПÓМ, прысл. Разм. Будучы голым, без вопраткі. Сядзець галышом.

ГАЛЬВАНАПЛÁСТЫКА, -і, ДМ -тыцы, ж. Атрыманне металічных копій вырабаў электралітычным спосабам.

ГАЛЬВАНАСКОП, -а, м. Прыбор для выяўлення пастаяннага электрычнага току ў ланцугу і вызпачэння яго напрамку.

ГАЛЬВАНАСТЗГІЯ, -і, ж. Спец. Пакрыццз металічных прадметаў тонкім слоем другога металу пры дапамозе электролізу для засцярогі іх ад карозіі.

[Ад уласн, імя і грэч. зíе§ё пакрыццё.]



ГАЛЬВАНАТЗХШКА, -і, ДМ -ніцы, ж. Раздзел прыкладной электрахіміі, які займаецца пытаннямі асаджэння металу з раствору яго солей пад уздзеяннем электрычнага току.

ГАЛЬВАНІЗАВАЦЦА, -зýецца; незак. Зал. да гальванізаваць.

ГАЛЬВАШЗАВАЦЬ, -зýю, -зýеш, -зуе; зак. і незак., што. 1. Прапусціць (прапускаць)

электрычны ток цераз што-н. Гальванізаваць сэрца жабы.

2. Пакрыць (пакрываць) металам які-н. прадмет пры дапамозе электролізу. Гальванізаваць жалеза сераóром.

ГАЛЬВАНІЗАЦЫЯ, -і, ж. Прымяненне з тэхнічнай або медыцынскай мэтай пастаяннага электрычнага току.

ГАЛЬВАНІЧНЫ, -ая, -ае. 1. Выкліканы з дапамогай хімічных рэакцый (пра электрычны ток). Гальванічны ток. // Прызначаны для атрымання электрычнага току шляхам хімічных рэакцый. Гальванічны элемент.

2. Які мае адносіны да гальванізацыі. Гальванічныя працэдуры.



ГАЛЬВАНОМЕТР, -а, м. Прыбор вялікай адчувальнасці для вымярэння слабых электрычных токаў, напружання і колькасці электрычнасць

ГÁЛЬКА, -і, ДМ -льцы, ж., зб. Дробныя адшліфаваныя вадой каменьчыкі. На ўсыпаны галькай бераг прыбеглі хлапчукі. Асіпенка. Імклівая хваля .. прагна аблізвала прыбярэжную гальку, пясок. Лынькоў.

ГÁЛЬСКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гадаў, належыць ім. Гальская культура. Гальская мова.

ГАЛЬШТУК, -а, м. Прадмет убору ў форме палоскі тканіны, якая завязваецца пад каўняром сарочкі, блузы вузлом або бантам. Па падсіненую сарочку з накрухмаленымі грудзьмі., звісалі шырокія хвасты чорнага гальштука. Мурашка.

О Піянерскі гальштук — чырвоная касынка піянераў, якая завязваецца вакол шыі доўгімі канцамі наперад.

О Залежыць (заліць) за гальштук гл. залежыць.

[Ад ням. НаІзІцсЬ — шыйная хусцінка.]



ГАЛЫНТУЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да галыптука. Гальштучны вузел. // Прызначаны для вырабу гальштукаў. Гальштучная тканіна.

ГАЛЬЮН, -а, м. Прыбіральня на судне.

[Гал. ^аЦоеп.]



ГАЛЮЦЫНАТОРНЫ, -ая, -ае. Які выклікаецца або суправаджаецца галюцынацыямі. Галюцыпаторны стан.

ГАЛЮЦЫНАЦЫЯ, -і, ж. Абман зроку, слыху, нюху або дотыку, які ўзнікае ў выпадку расстройства дзейнасці мозга; уяўнае адчуванне таго, чаго ў сапраўднасці няма. Шалёхін раптам падымае галаву: пачулася яму, ці гэта проста галюцынацыя слыху? ..Чыесь асцярожныя крокі, нібы хтось крадзецца. Колас.— Трэба супакоіцца. Галюцынацыя, нервы... Цьфу! Белыя тапачкі... Здасца ж такое,сам сабе засмяяўся Анатоль. Ваданосаў.

[Лац. ЬаІІпсіпаііо — трызненне.]

Беларускае літаратуразнаўства >>
Беларускае літаратуразнаўства Паважаныя калегі! Прапануем рэтраспектыўны спіс літаратуры па літаратуразнаўству, якая знаходзіцца ў фондзе ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмер-кавання аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. Літаратура перадаецца ў бібліятэкі Рэспублікі Беларусь на бязвыплатнай аснове ў парадку паступлення заказаў, з афармленнем актаў. Для атрымання выданняў неабходна накіраваць пісьмо з заказам на імя дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Матульскага Рамана Сцяпанавіча. Наш адрас : 220114, г. Мінск, прасп. Незалежнасці, 116, Нацыянальная бібліятэка Беларусі факс прыёмнай : (017) 2−66−37−06 Загадчык сектара ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркаван-ня аддзела камплектавання фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Жукоўская Мар'яна Вітальеўна. Тэл. 293−25−83 jukovskaya@nlb.by Узор ЗАКАЗ на выданні з фонду ўнутрырэспубліканскага дакументаабмену і пераразмеркавання аддзела камплектаванння фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі па спісу «Беларускае літаратуразнаўства» ______________________________________________________. (назва ўстановы) Просім перадаць згодна нумароў пазіцый літаратуру ў колькасці _____ адз. Адказная асоба : _____________________________________________________________________________ Нумары пазіцый :______________________________________________________________. № п/п Аўтар, загаловак Месца выдання Год выдання Адамович, А. Ничего важнее : Соврем. пробл. воен. прозы Мінск 1987 Адамович, А. О современной военной прозе Москва 1981 Адамовіч, А. Маштабнасць прозы : урокі творчасці Кузьмы Чорнага. Мінск 1972



ГАЛЮЦЫНÍРАВАЦЬ, -рую, -руеш, -руе; незак. Быць у стане галюцынацыі; пакутаваць ад галюцынацыя.

ГАЛЯК, -á, м. Разм. 1. Пагард. Бядняк, галыш (у 2 знач.).

2. у знач. прысл, галякóм. Без адзення, будучы голым. Не хадзі галяком.



ГАЛЯНАСТЫ, -ая, -ае. 1. З тонкімі доўгімі галёнкамі. Так яны стаялі моўчкі адзін супроць аднаго малады, худы, галянасты хлопец і пажылы дзядзька з касматым тварам. Дуброўскі.

Гам


23

Гамерычны
2. у знач. наз. галяяáстыя, -ых. Назва атрада даўганогіх птушак, да якога адносяцца журавель, бусел, чапля і інш.

ГАМ >, -у, м. Тое, што і галас. Скрозь мітусню і гам Дзмітрый прабіўся на перон. Беразняк. Ну, а чайкі, дык тыя ўсюды адчуваюць сябе, як дома, усюды падымаюць шум і гам. Маўр.

ГАМ 2, выкл. (часта ужываецца з паўтарэнмем «гам-гам!»). Разм. Гукапераймальнае слова, якое мае значэнне есці.

О Сам не гам і другому не дам — сам не карыстаецца чым-н. і другім не дазваляе.

ГАМА', -ы, ж. 1. Паслядоўны рад музыкальных гукаў, які павышаецца або паніжаецца ў межах адной ці некалькіх актáў. Мінорная гама.

1. перан.; чаго. Паслядоўны рад аднародных, але розных прадметаў, з'яў; паслядоўная змена з'яў. Разнастайная гама пачуццяў. Гама фарбаў.

[Ад грэч. ^áшта — назва літары, якая абазначала гук «соль» у сярэдневяковай музыцы.]

ГАМА2, -ы, ок. Назва трэцяй літары грэчаскага алфавіта.

О Гама-глабулін — адзін з бялкоў крыві, што прымяняецца як лячэбна-прафілактычны прэпарат пры некаторых інфекцыйных хваробах (гопатыце, коклюшы і інш.). Гамапрамяні — нябачныя прамяні радыеактыўнага рэчыва, здольныя пранікаць праз непразрыстыя прадметы.

ГАМАГЁННЫ, -ая, -ае. Кніжн. Аднародны па саставу, уласцівасцях, паходжанню; проціл, гетэрагенны.

[Ад грэч. ото§епёз.]



ГАМАДРБІЛ, -а, м. Буйная малпа з роду павіянаў, якая водзіцца ў Афрыцы і на Аравійскім паўвостраве.

ГАМАК, -á, м. Падвясны ложак з сеткі або парусіны для сну і адпачынку на свежым паветры. [Віктар Сяргеевіч] толькі што вярнуўся з раёна і зараз, лежачы ў гамаку, .. чытаў свеокыя газеты. Якімовіч.

[Фр. Ьатас.]

ГАМАНА, -ы, ж. Разм. Бязладны шум мноства галасоў; гучная размова. Песня, смех, гучная гамана вырываліся з вагонаў. Мікуліч. У зале., стаяла такая гамана, што цяжка было пачуць якое-небудзь асобнае слова. Сабаленка. // Чуткі, пагалоска. Па людзях жа пайшла гамана, што па лясах збіраецца вялікая сіла. Чорны.

ГАМАНІЦЬ, -маню, -мóніш, -мóніць; незак. 1. Весці гаворку, размаўляць з кім-н. Да брата Прыходзяць сябры, Гамоняць аб справах Да позняй пары. Астрэйка. // Гаварыць, расказваць пра што-н. Доўга гаманіў Базыль ды аб усім патроху. Нікановіч. Сядзяць людзіпадарожнікі ды грэюцца. Стары белабароды дзед гамоніць нешта. Каваль.


  1. Узнімаць гоман, шумець, гучна перагаворваючыся. На пустой, спаленай вуліцы Паплавоў ціснуўся, гаманіў натоўп. Мележ. За ракой гаманілі начлежнікі. Пташнікаў.

  2. перан. Ствараць бязладныя гукі, шумець, гусці. А мора несціханае гамоніць, на дзюны хвалі ўспененыя гоніць. А. Вольскі. Шумяць лугавіны, разліўшы духмянасць, Гамоняць пад ветрам., палі. Ляпёшкін. // ÍІоўпіцца, за-

паўняцца шумам, гоманам. Горад шумеў і гаманіў рознымі галасамі. Колас.

ГАМАНКІ, -áя, -óе. Разм. Тое, што і гама н л і в ы. [Рыгор] стаў вельмі гаманкім і павесялеў так, што нават спрабаваў спяваць. Сіняўскі.

ГАМАНЛІВАСЦЬ, -і, ж. Разм. Уласцівасць гаманлівага.

ГАМАШІÍВЫ, -ая, -ае. Разм. Які любіць пагаварыць; гаваркі, гаварлівы. Нейкім асаблівым чуццём .. [Мікалай] адчуў неабходнасць падпарадкавацца гэтаму вясёламу, гаманліваму хлопцу з яснымі вачамі. Шамякін. // Ажыўлены, шумны (пра натоўп, гурт людзей і пад.). Вунь, быццам вецер прашумеў, прамільгнула гаманлівая купка дзяўчат, і ўжо з ваколіцы даляцела задзірыстая прыпеўка. Марціновіч. // перан. Шумлівы, незмаўкальпы. Над рачулкай гаманлівай Заводзяць песні салаўі. Колас.

ГАМАРНЯіГАМЭРНЯ,-і, ж. Разм. 1. Шматгалосы крык, бязладная гаворка. Словы ледзьве можна было распазнаць паміж той гамарні, якая цяпер тварылася на дварэ. Чарот.


  1. Пра вялікае няўтульнае памяшканне (першапачаткова — як месца шумных зборышчаў). Што .. [Міхал] будзе адзін рабіць у гэтай гамарні? Гэта ж не жарты: тры пакоі, калі мець на ўвазе кухню. Васілевіч.

  2. Уст. Металаапрацоўчая майстэрня.

ГАМАТНЫ, -ая, -ае. Абл. Залішне прасторны, вялікі; грубы (часцей пра вопратку). Жанчыніна вопратка была цяжкая і гаматная. Чорны.

ГАМАЦЬ, -аю, -аеш, -ае; незак. Разм. Есці.

ГАМАШЫ, -аў; адз. гамáш, -а, м. Тое, што і камашы. Зайшоў мужчына, з выгляду вясковы інтэлігент у шэрым адпрасаваным касцюме, у бліскучых гамашах і белай саламянай кепцы. Лупсякоў.

ГАМБІТ, -у, М -біце, м. Пачатак шахматнай партыі, у якой ахвяруюць пешку ці фігуру, каб атрымаць магчымасць хутчэй перайсці ў атаку. Ферзевы гамбіт.

[Фр. ^атЬіí.]

ГАМБІТНЫ,-ая, -ае. Заснаваны на гамбіце. Гамбітная гульня.

ГАМБУЗІЯ, -і, ж. Дробная жывародзячая рыба, якая знішчае лічынкі малярыйнага камара.

[Ісп. датíшхіа.]



ГАМЕАПÁТ, -а, М аце, ле. Урач, які лечыць сродкамі гамеапатыі.

ГАМЕАПАТЙЧНЫ, -ая, -яе. 1. Які мае адносіны да гамеапатыі, заснаваны на ёй. Гамеапатычнае лячэнне. Гамеапатычнае лякарства.

2. перап. Зусім нязначны, маленькі. Гамеапатычная порцыя.

ГАМЕАПАТЫЯ, -і, ж. Метад лячэння хваробы малымі дозамі таго лякарства, якое ў вялікіх дозах выклікае ў здаровага чалавека з'явы, падобныя на сімптомы самой хваробы.

[Ад грэч. Ьотоіоз — падобны і раіЬоз — хвароба.]

ГАМЕРКІЧНЫ, -ая, -ае. Вялізны, незвычайпых памераў або сілы.

О Гамерычны смех (рогат) — нястрымны, грамавы смех, падобны на той, якім, паводле «Іліяды» Гамера, смяяліся на сваіх гуляннях алімпійскія багі.

Творчески- практическое: >>
Основные этапы реализации программы Ведущие направления деятельности участников Задачи этапов Средства и формы деятельности Результаты деятельности 1. Подготовительный Этот этап характеризуется тем, что подготовка к летнему оздоровительному сезону «СОКОЛЕ» начинается в январе- мае 2011 года. Этап включает в себя: разработку концепции, кадрового потенциала, программного обеспечения; подбор и конкурсный отбор педагогических кадров для работы в лагере; процедуру подготовки и обучения для работы в рамках программы вожатых, воспитателей, педагогов дополнительного образования; предпрограммная диагностика интересов и ожиданий детей и подростков. 2. Организационный Адаптация: демонстрация имеющегося опыта; согласование желаемого с реальными условиями; осуществление выбора; общение 1.Знакомство участников смены с детским лагерем «СОКОЛ». 2.Формирование творческих групп, органов самоуправления. 3.Создание условий для самоопределения участников смены в выбранном виде деятельности и дальнейшем развитии. 4.Выявление уровня притязаний, творческого и лидерского потенциала участников. 5.Знакомство с программой смены. 6.Планирование деятельности творческих групп, органов самоуправления. 7.Определение количества и направления конкурсов. 8.Предъявление требований к организации жизнедеятельности в условиях детского лагеря «СОКОЛ». КТД Игра- экскурсия «Здравствуй, «СОКОЛ»; Планирование работы малых групп; Презентация клубов (доп. образование) Открытие смены; Конкурс конкурсов -Положительное мотивирование включения отдыхающих в деятельность; -Организационная готовность к деятельности во всех структурах Лагеря «СОКОЛ» -Принятие программы смены; -Запись в клубы (доп. образование); -Актуализация возможностей каждого ребёнка в условиях лагеря; -Доброжелательный настрой всех участников смены друг на друга (на деятельность, на требования лагеря). 3. Основной



Гамета

24

Ганачны
ГАМÉТА, -ы, ДМ -мéце, ж. Рухомая палавая клетка раслінных і жывёльных арганізмаў.

[Грэч. §ашеíóз здольны уступаць у шлюб.]

- ГАМЁЛАК, -лка, м. і ГАМЁЛКА, -і, ДЫ -лцы; Р мн. -лак; ж. Разм. Вялікі кусок (хлеба, сыру і'пад.). Заціснуў дзед стрэльбу між ног, адрэзаў гамёлку хлеба і сала і сілкуецца. Колас.

ГАМЗАТЫ, -ая, -ае. Абл. Гугпявы. З кухні пачуў Карызна гамзатае брынканне гітары. Зарэцкі.

ГАМЗÁЦЬ, -áю, -áеш, -áе; незак. Абл. Гугнявіць.— Валодзя не лічыў, а гамзаў... Мне не хацелася яго слухаць,насілу вымавіў Федзя і пачаў адзявацца. Ваданосаў.

ГАМІНДАН, -а, м. Кітайская антыфеадальная і антыімперыялістычная, а з 1927 г. рэакцыйная нацыяналістычная буржуазная партыя, улада якой была зверíнута ў 1949 г.

ГАМШДАНАВЕЦ, -наўца, м. Член, прыхільнік гаміпдана.

ГАМШДАНАЎСКІ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гаміндана. Гамінданаўская арганізацыя.

ГАМОНКА, -і, ДМ -нцы, ж. Разм. 1. Тое, што і гаворка (у 1 знач.); гутарка, размова. [Алеся] хвалявалі падазрэнні на Парэчкуса, і ён паволі павярнуў гамонку ў гэтым напрамку. Броўка.

2. Тое, што і гаворка (у 2 знач.); гоман. Цішыня панавала навокал: ні людской гамонкі, ні брэху сабакі, ні кудахтання курыцы. Хадкевіч.



ГАМУЗАМ, прысл. Разм. Усе разам, усе адразу; агулам. На параход грузіліся гамузам, быццам людзі баяліся, што той не забярэ ўсіх. Чыгрынаў.

ГАМУНКУЛУС, -а, м. Чалавечая істота, якую сярэдпевяковыя алхімікі марылі стварыць штучна ў лабараторных умовах.

[Лац. поíттспíш — чалавечак.]



ГАМЗРНЯ гл. гамарня.

ГАНАК, -нка, м. Прыбудова перад уваходам у дом у выглядзе пляцоўкі з прыступкамі. Пад'ехаўшы да школы, Лабановіч выскачыў з драбінах і ўзышоў на ганак. Колас. Ёсць і ганак. Ён зроблены з дошак у тры прыступкі і як бы прыстаўлены да сцяны, к дзвярам. Пестрак.

[Польск, дапек з ням.]



ГАНАКОК, -а, м. Мікроб, які выклікае ганарэю.

[Ад грэч. §;опо5 — семя і коккоз — зерне.]



ГАНАРАР, -у, м. Грашовая ўзнагарода, якая выплачваецца літаратарам, мастакам і інш. творчым работнікам за іх працу. Стась учора паведаміў, што для выдання газеты спецыяльных грошай няма, што супрацоўнікі газеты., працуюць больш з-за ідэі, .чым з-за ганарару. Колас.

ГАНАРАРНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да ганарару. Ганарарныя сродкі. Ганарарны фонд.

ГАНАРЛІВАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць ганарлівага (у 2 знач.). Як змяніўся.. [Данік]!.. Знікла наіўная дзіцячая самазадаеоленасць, ганарлівасць. Лупсякоў.

ГАНАРЛÍВЕЦ, -ліўца, м. Ганарысты, фанабэрысты чалавек. [Хірургу] не раз хацелася кінуць папрок гэтаму ганарліўцу, якога ён

адваяваў у смерці, але кожны раз яго спрактыкаваны розум раіў маўчаць. Васілевіч.

ГАНАРЛІВЫ, -ая, -ае. 1. Перакананы ў сваёй вартасці, годнасці; горды. А я ганарлівы, што ў палкіх гадах Імкненні свае не запэцкаў. Лязонны. [Галіна], ганарлівая і прыгожая, пазірала на людзей і ішла, высока ўзняўшы сцяг. Галавач.

2. Ганарысты, фанабэрысты. Іван малады яшчэ хлопец, рослы, статны, з прыгожым тварам. Па натуры .. добры, не ганарлівы, бо з людзьмі размаўляе ахвотна і ветліва. Кулакоўскі. // Які выражае гонар (у 2 знач.), поўны гонару. Ганарлівая ўсмешка. Ганарлівая самаўпэўненасць. □ — Жахліва, жахліва! паўтараў.. [Вейс] і схіляў галаву. Куды падзелася ганарлівая звычка пазіраць на ўсіх з высока ўзнятай галавой? Лынькоў.

ГАНАРЛÍЎКА, -і, ДМ -ліўцы; Р мн. -лíвак; ок. Жан. да ганарлівец.

ГАНАРÓВАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць ганаровага.

ГАНАРОВЫ, -ая, -ае. 1. Які карыстаецца пашанай; пачэсны. Ганаровы госць.


  1. Які даецца, прысвойваецца за вялікія заслугі. Ганаровая грамата. Ганаровае званне. Ц Які выбіраецца ў знак павагі, пашаны. Ганаровы прэзідыум. Ганаровы старшыня. // Які з'яўляецца выражэннем гонару, праводзіцца ў знак павагі. Ганаровая варта. Ганаровы прыём.

  2. Які робіць гонар каму-н. Ганаровае прызначэнне. Ганаровы абавязак. Ганаровая смерць. // Які не парушае годнасці каго-, чаго-н. Ганаровы мір.

ГАНАРЬ'ІСТАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць ганарыстага; пагардлівасць, фанабэрыстасць, самаўпэўненасць. Маёру ўспомнілася, як на нядаўнім партыйным сходзе гэтыя ж самыя работнікі бязлітасна і жорстка крытыкавалі капітана за задавацтва, ганарыстасць. Асіпенка.

ГАНАРЫСТЫ, -ая, -ае. Які пагардліва ставіцца да людзей, лічыць сябе лепшым за іншых; фанабэрысты, самаўпэўнены. Ехалі ўладары багаццяў, біржавікі-спекулянты, іх слугі гвардзейцы і ўрадавыя чыноўнікі, іх каханкі ганарыстыя выпеставаныя арыстакраткі. Самуйлёнак. Рыгорка хлопчык здольны і вельмі ганарысты. Колас. // Які выражае пагарду. Ганарыстая, з'едлівая ўсмешачка перасмыкнула яе [Чэсі] румяныя вусны. Брыль.

ГАНАРЫЦЦА, -рýся, -рышся, -рьíцца; незак. 1. кім-чым і са злучн. «што». Усведамляць, адчуваць гонар (у 2 знач.). Адным заўсёды ганаруся, Што я савецкі чалавек. Астрэйка. Ганаруся нашым часам, 3 кожным днём мацнеюць справыЁсць у нас цяпер калгасы, У якіх нямала славы. Броўка.

2. Быць ганарыстым; гадавацца, выхваляцца.



ГАНАРЗЙНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да ганарэі, выклікаецца ганарэяй. Ганарэйнае захворванне. Ганарэйныя выдзяленні.

ГАНАРЭЯ, -і, ж. Венерычная хвароба — гнойнае запаленне мочаспускальнага канала, якое выклікаецца ганакокам; трыпер. [Грэч. 5?óпо8 — семя і гпéб — цяку.] ГАНАЧНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да ганка. Ганачныя слупкі.

Ганглій ^_^ 25 Ганец

ГÁНГЛШ, -я, м. Скопішча нервовых клетак, нервовых вузлоў.

[Ад грэч. дапдіíоп — вузел.]



ГАНГРЗНА, -ы, ж. Амярцвенне якога-н. ўчастка біялагічнай тканкі, органа або часткі цела ў выніку парушэння кровазвароту.

О' Газавая гангрэяа — цяжкае захворванне, якое выклікаецца заражэннем раны анаэробнымі бактэрыямі і пры якім распад тканак суправаджаецца ўтварэннем у іх газаў.

ÍІ рэч. §áп§гаіпа.]

ГАНГРЭНОЗНЫ, -ая, -ае. Які мае адносіны да гангрэны, пашкоджаны гангрэнаіі. Гангрэнозны працэс.

ГÁНГСТЭР, -а, м. Бандыт, удзельнік грабежніцкай шайкі ў ЗША.

[Англ. §ан§8іег.]



ГАНГСТЭРСКІ, -ая, -ае. Уласцівы гангстэру, звязаны з гангстэрызмам. Гангстзрскі ўчынак. Гангстзрскі фільм.

ГАНГСТЭРЬ'ІЗМ, -у, м. Арганізаваная злачыннасць у капіталістычных краінах; бандытызм.

ГАНДАЛЬ, -длю, м. Гаснадарчая дзейнасць, звязаная з абаротам, купляй і продажам тавараў. Гандаль таварамі шырокага ўжытку. Дзяржаўны гандаль. Знешні гандаль. У буднія дні на рынку людзей бывае мала, і гандаль мануфактурай дае Алтару невялікі прыбытак. Чарнышэвіч.

[Ням. НапáеІ.]



ГАНДАЛЬÉР, -а, м. Вясляр на гандоле (у 1 знач.).

[Іт. допáоíіеге.]



ГАНДБАЛХСТ, -а, М -сце, м. Спартсмен, які гуляе ў гандбол.

ГАНДБАЛ1СТКА, -і, Д М -тцы; Р мн. -так; ж. Жан. да гандбаліст.

ГАНДБОЛ, -а, м. Камандная спартыўная гульня, у якой ігракі імкнуцца рукамі закінуць мяч у вароты праціўніка.

[Англ. папа — рука і ЬаІІ — мяч.]



ГАНДЛЁВЫ, -ая, -ае. 1. Які мае адносіны да гандлю, звязаны з яго вядзеннем і арганізацыяй. Гандлёвы капітал. Гандлёвы прыбытак. Гандлёвая сістэма. // Прызначаны для вядзення гандлю. Гандлёвы флот. Гандлёвы інвентар.

  1. Які займаецца гандлем, служыць месцам для гандлю. Гандлёвы работнік. Гандлёвы аддзел. Гандлёвы горад.

  2. Які з'яўляецца нрадметам гандлю. Гандлёвы лес. /І Які пастаўляе прадукцыю для гандлю. Гандлёвае ільнаводства. Гандлёвае зе.чляробства.

ГАНДЛЯВАЦЬ, -люю, -люеш, -люе; незак. 1. кім-чым, з кім-чым і без дап. Весці гандаль. Гандляваць лесам. Гандляваць з суседні.чі краінамі. Вучыцца гандляваць. Ц перан.; кім-чым. Рабіць што-н. прадметам гандлю, паступацца чым-н. высакародным дзеля нежывы, матэрыяльнай выгады. Гандляваць сумленнем.

2. Быць гандляром, займацца гандлем як прафесіяй. Марцін зноў пачаў гандляваць. Цяпер рабіў гэта асцярожна, меў толькі невялікую мясную краму, асноўны капітал трымаў на кніжцы. Карпюк. // Прадаваць, адпускаць тавар пакупнікам. Гандляваў цэлы дзень.



ГАНДЛЯР, -á, м. 1, Той. хто займаецца прыватпым гандлем; крамнік. Навокал ры-

начнай плошчы стаяць драўляныя і нават цагляныя дамы, у якіх жывуць прыезджыя паны .. і гандляры-яўрэі. Брыль. Сымон прыехаў у Старочын рана. Гандляры толькі паадчынялі свае крамы. Чарнышэвіч.

  1. Купец, перакупшчык. Самуіл Плаўнік працаваў на біржы досыць багатага гандляра лесам. Мікуліч.

  2. перан. Пагард. Беспрынцыповы чалавек, які гандлюе сваім сумленнем, талентам, перакапаннямі і пад. [Ярохін:] Я не гандляр, містэр лорд! 1 на маёй радзіме сумленне не прадаюць. Шамякін.

ГАНДЛЯРКА, -і, ДЫ -рцы; Р мн. -рак; ж. Жанчына, якая займаецца дробным прыватным гандлем на рынку ці на вуліцы. Грэючы рукі над гаршчэчкам з жарам, гандляркі з выкрыкам прадавалі розную дробязь: абаранкі, цукеркі, марожаныя яблыкі... Каваль.

ГАНДЛЯРСКІ, -ая, -ае. 1. Які мае адносіны да гандляра, гандлярства (у 1 знач.), уласцівы ім. Гачдлярскі лексікон. Гандлярская хітрасць.

2. Заснаваны на ўласнай выгадзе. Гандлярская здзелка.



ГАНДЛЯРСТВА, -а, н. Разм. 1. Занятак гандляра; гандаль. [Андрэй:] Калі так хочаце, я стану гандляром, але што ж за карысць прынясу, калі не люблю я гандлярства. Галавач.

2. Паводзіны гандляра; імкненне да нажывы. Нажыцца на спекуляцыі і гандлярстве.



ГАНДОЛА, -ы, ж. 1. Доўгая аднавясловая пласкадонная венецыянская лодка з каютай, фігурным носам і высокай кармой.

  1. Кабіна для людзей, механізмаў, прыбораў і пад. у стратастаце, дырыжаблі, аэрастаце.

  2. Таварны вагон, у падлозе якога знаходзяцца люкі для высыпання грузу.

[Іт. допáоíа.]

ГАНДЫКАП, -а, м. 1. Спаборніцтва, пры якім слабейшаму праціўніку для ўраўнаважання танцаў на поспех аддаецца перавага ва умовах (змяншэнне дыстанцыі, нагрузкі і пад.).

2. Скачкі, у якіх удзельнічаюць коні розных узростаў і вартасцей.

[Англ. Ьанйісар.]

ГАНЕБНА. 1. Прысл, да ганебпы.

2. безас, у знач. вык. Пра адчуванне ганьбы, подласці, якое перажывае хто-н.



ГАНÉБНАСЦЬ, -і, ж. Уласцівасць ганебнага. У сатырычным вершы «У астрозе» аўтар выкрывае ганебнасць усёй сістэмы царызму. Лушчыцкі.

ГАНЕБНЫ, -ая, -ае. Варты асуджэння, ганьбавання; нізкі, подлы. Ганебны ўчынак. Ганебпыя паводзіны. Ганебная вайна. Ц Здольны абразіць; зняважлівы. Ганебнае слова. Ганебная мянушка. // Такі, якога варта саромецца; бясслаўны. Ганебнае мінулае. Ганебнае становішча. Ганебны канец.

О Паставіць да ганебнага слупа гл. паставіць.

ГÁНЕННЕ, -я, н. Дзеянне паводле знач. дзеясл, ганіць.



ГАНЁННЕ, -я, к. Жорсткае праследаванне, рэпрэсіі. Пачаліся жорсткія ганенні на маці: арыш.ты, катаванні ў палявой жандармерыі. «Звязда».

ГАНЕЦ гл. ганцы.

Танец

26

Ганяць


ГАНЁЦ, -нцá, м. Той, каго паслалі з тэрміновым паведамленнем; пасыльны. Носяць .. [весткі] з сяла да сяла маладыя хлопцы і дзяўчаты ганцы падполля. Пестрак.

ГАНІЁМЕТР, -а, м. 1. Прыбор для вымярэння вуглоў паміж гранямі крышталяў, а таксама ў розных прызмах.

2. Прыбор (сістэма шпулек) для накіраванай радыёперадачы і накіраванага рэдыёпрыёму.

[Ад грэч. §óш'а вугал і теíгеб — мераю.]

ГАНІЦЕЛЬ, -я, м. Той, хто праследуе, прыгнятае каго-, што-н.; душыцель. Царква і манастыры, выступаючы ў ролі ганіцеляў асветы і навукі, у сваіх інтарэсах свядома чультывавалі і падтрымлівалі сярод насельніцтва ўсеагульную непісьменнасць і забабоны. Алексютовіч.


<< предыдущая страница   следующая страница >>